Türkiyə azərbaycanlı gənclərin ali təhsil almaq üçün ən çox üz tutduğu ölkələrdən biridir. Türkiyə universitetlərinə qəbul olunan tələbələrin qarşılaşdıqları əsas məsələlərdən biri də yaşayış yerinin seçilməsi və bunun üçün tələb olunan xərclərdir. Tələbələr arasında geniş yayılmış iki seçim dövlət və özəl yataqxanalarda qalmaq, yaxud bir neçə nəfər birləşərək kirayə mənzil tutmaqdır.
Lakin yataqxana seçimi zamanı yalnız qiymət deyil, xarici vətəndaşların qəbul qaydaları, otaqlarda neçə nəfərin qalması, yemək təminatı, kommunal xidmətlər, təhlükəsizlik və universitetə məsafə də mühüm rol oynayır.
AzEdu.az bu araşdırmada əsas diqqəti Türkiyədə təhsil alan xarici tələbələrin, o cümlədən Azərbaycan vətəndaşlarının istifadə edə biləcəyi yaşayış imkanlarına, dövlət yataqxanalarına qəbul şərtlərinə və özəl yataqxanaların qiymətlərinə yönəldilib.
Dövlət yataqxanaları: KYK sistemi və xarici tələbələrin qəbul imkanları
Türkiyədə dövlət yataqxanaları Gənclik və İdman Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Kredit və Yataqxanalar Baş İdarəsi (KYK - Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü) tərəfindən idarə olunur. Bu yataqxanalar Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində, o cümlədən İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir, Konya və digər tələbə şəhərlərində yerləşir.
Dövlət yataqxanalarının əsas üstünlüyü özəl müəssisələrlə müqayisədə daha münasib qiymətə yaşayış imkanı yaratmasıdır. Türkiyə vətəndaşı olmayan tələbələr də KYK yataqxanalarına müraciət edə bilirlər. Azərbaycan vətəndaşları da müvafiq şərtləri yerinə yetirdikləri halda bu imkanlardan yararlana bilərlər. Bununla belə, dövlət yataqxanasına qəbul avtomatik hüquq deyil və boş yerlər, müraciət qaydaları və uyğunluq meyarları nəzərə alınır.
KYK-nın rəsmi məlumatına əsasən, Türkiyədə öz hesabına ali təhsil alan xarici tələbələrin dövlət yataqxanasına müraciət edə bilməsi üçün ilk növbədə Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyindən alınan xarici şəxsiyyət nömrəsinə (Yabancı Kimlik Numarası) sahib olması tələb olunur. Bu nömrə olmadan müraciət etmək mümkün deyil.
Bundan başqa, xarici tələbədən universitetdə əyani təhsil aldığını təsdiq edən tələbə arayışı, yaşayış icazəsi sənədi (ikamet izni), pasportun təsdiqlənmiş surəti və tələb olunan digər qeydiyyat sənədləri istənilə bilər.
Rəsmi qaydalarda tələbənin 30 yaşını tamamlamaması, təhsil aldığı universitetin ailəsinin yaşadığı ərazidən kənarda yerləşməsi, müəyyən məhkumluq hallarının olmaması və ümumi yataqxana yaşayış qaydalarına uyğunluğu da nəzərdə tutulur. Həmçinin məcburi istehsalat təcrübəsi istisna olmaqla, ümumi minimum əməkhaqqının 1,5 mislindən artıq ödənişli işdə çalışmamaq şərti mövcuddur.
Türkiyə vətəndaşları üçün əsas müraciət kanalı "e-Devlet" sistemidir. Xarici tələbələrin müraciətləri isə onların statusuna və müvafiq dövr üçün elan edilmiş prosedura uyğun həyata keçirilir. 2026-2027-ci tədris ili üzrə KYK-nın əsas müraciət elanında ilkin qeydiyyatdan keçən və əvvəlki kurslarda oxuyan tələbələr üçün müraciət müddəti 25-29 avqust 2026-cı il tarixləri olaraq göstərilib. Əlavə yerləşdirmə, magistratura, doktorantura və digər kateqoriyalar üçün müraciətlərin sonradan qəbul ediləcəyi də bildirilib.
Xarici tələbələr üçün bəzi əyalətlərdə boş yerlər olduğu halda əlavə qəbul həyata keçirilə bilər. Məsələn, Düzce Gənclik və İdman İl Müdirliyinin 8 sentyabr 2026-cı il tarixli elanında xarici vətəndaşların da boş kontingent olduğu təqdirdə dövlət yataqxanalarına müraciət edə biləcəyi qeyd olunub. Bu, bütün şəhərlərdə eyni qəbul imkanının olacağı demək deyil.
KYK yataqxanalarında otaqların tutumu və şəraiti binadan-binaya dəyişir. Tələbələr bir neçə nəfərlə eyni otaqda yerləşdirilir. Ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulan məkanlar, sanitar qovşaqlar, duş otaqları, internet və digər gündəlik ehtiyaclar üçün infrastruktur mövcuddur. Konkret xidmətlərin həcmi və otaqların təchizatı isə yataqxanaya görə fərqlənir.
Tələbələr yataqxanada qaldıqları müddətdə müəyyən edilmiş daxili qaydalara əməl etməlidirlər. Giriş-çıxış vaxtları, gecələmə və icazə prosedurları yataqxananın nizamnaməsi ilə tənzimlənir. Nazirliyin məlumatına görə, tədris ilində həftəsonları, rəsmi tətillər və digər nəzərdə tutulan istisnalar çıxılmaqla tələbələrə ümumilikdə 60 gün icazə verilir.
2026-2027-ci tədris ili üzrə bütün KYK yataqxanaları üçün xarici tələbələrə aid ayrıca vahid qiymət cədvəli təsdiqləyən aktual rəsmi məlumat müəyyən edilməyib. Nazirliyin rəsmi izahında yataqxana haqqının binanın fiziki vəziyyətinə və yaşayış şəraitinə görə dəyişdiyi bildirilir. İlk qeydiyyat zamanı yataq haqqı və təminat depoziti (güvence bedeli) alınır. Məbləğ tələbənin yerləşdirildiyi yataqxanaya və qeydiyyat tarixinə uyğun hesablanır.
Dövlət yataqxanasında daimi qeydiyyatda olan tələbələrdən iyul və avqust ayları üçün, bir qayda olaraq, aylıq yaşayış haqqı tutulmur. Lakin həmin aylarda növbətçi yataqxanalarda yay məktəbi, təcrübə və digər səbəblərlə qalan tələbələrdən istifadə etdikləri müddətə görə ödəniş alınır.
Özəl yataqxanalar: qiymətlər və yaşayış imkanları
Dövlət yataqxanasına qəbul ola bilməyən və ya daha rahat yaşayış şəraitinə üstünlük verən tələbələr üçün Türkiyədə çoxsaylı özəl yataqxanalar fəaliyyət göstərir. Bu yataqxanalar özəl şirkətlər, fondlar və müxtəlif təhsil müəssisələri tərəfindən idarə olunur.
Özəl yataqxanaların qiymətləri şəhərə, yerləşdiyi əraziyə, otaqdakı tələbə sayına və göstərilən xidmətlərə görə dəyişir. Məsələn, universitetə yaxın, nəqliyyat baxımından əlverişli ərazilərdə yerləşən və bir nəfərlik otaq təklif edən yataqxanalar daha bahadır. Bir neçə nəfərin qaldığı otaqlar isə nisbətən münasib qiymətə başa gəlir.
2026-cı ilin avqust ayında dərc olunan qiymət araşdırmaları və yataqxana müəssisələrinin açıqlamaları göstərir ki, Türkiyədə özəl yataqxanaların qiymətləri şəhərlər arasında ciddi fərqlənir. İstanbulda aylıq qiymətlər təxminən 15 000-76 000 TL, Ankarada 20 000-55 000 TL, İzmirdə 22 000-65 000 TL, Eskişehirdə 10 000-30 000 TL, Konyada isə 10 000-30 000 TL arasında dəyişir. Bunlar bütün yataqxanalar üçün vahid tarif deyil, bazar üzrə təxmini qiymət aralıqlarıdır.
İstanbulda qiymət fərqi xüsusilə diqqət çəkir. Məsələn, Esenyurt rayonunda yataqxana qiymətləri təxminən 15-32 min TL, Avcılar ərazisində 20-40 min TL, Şişli rayonunda 25-50 min TL, Kadıköy və Fatihdə 30-50 min TL, Beşiktaşda isə 36-76 min TL arasında dəyişir.
Bu fərqin əsas səbəblərindən biri yataqxanaların yerləşdiyi ərazilərdir. İstanbulun mərkəzi rayonlarında universitetlərə və ictimai nəqliyyata yaxın yaşayış yerləri daha yüksək qiymətə təklif olunur.
Özəl yataqxanaların bir çoxunda tələbələrə mebel ilə təchiz edilmiş otaqlar, internet, istilik və soyutma sistemi, camaşırxana, mühafizə, təmizlik və ümumi istirahət məkanları təqdim edilir. Bəzi müəssisələrdə səhər yeməyi və axşam yeməyi də yaşayış haqqına daxildir.
Lakin bütün xidmətlərin qiymətə daxil olduğunu düşünmək olmaz. Bəzi yataqxanalarda yemək, camaşırxana, əlavə təmizlik və digər xidmətlər üçün ayrıca ödəniş tələb edilir. Buna görə tələbələrin yalnız elan edilən yaşayış haqqına deyil, bütün əlavə xərclərə də diqqət yetirməsi vacibdir.
Bu baxımdan Türk Eğitim Vakfının (TEV) yataqxanaları konkret nümunədir. Fondun 2026-2027-ci tədris ili üçün açıqladığı qiymətlərdə səhər yeməyi və axşam yeməyi yaşayış haqqına daxil edilib, nahar isə təqdim olunmur.
TEV-in açıqladığı qiymətlərə əsasən, Ankarada yerləşən TEV Sedef Ölçer yataqxanasında illik yaşayış haqqı 315 000 TL-dən, İzmirin TEV Cumhuriyet yataqxanasında 294 000 TL-dən, TEV Trabzon yataqxanasında 260 000 TL-dən, İzmirin TEV Hamdiye Yıldırım yataqxanasında 375 000 TL-dən, Ankaranın TEV Yenimahalle Beştepe yataqxanasında isə 376 000 TL-dən başlayır. Bu məbləğlər 10 aylıq ödənişə bölündükdə aylıq təxminən 26 000-37 600 TL aralığına uyğun gəlir.
TEV-in açıqladığı qiymətlər otaq növündən asılı olaraq dəyişir. Fondun məlumatına görə, bəzi yataqxanalarda 50 faiz endirimli yerləşmə imkanı da mövcuddur. Bundan başqa, əvvəlcədən tam ödəniş edənlərə 10 faiz endirim tətbiq edilir.
Burada vacib bir məqamı da qeyd etmək lazımdır: TEV yataqxanalarının göstərilən qiymətləri xarici tələbələr üçün ayrıca müəyyən edilmiş tarif kimi təqdim olunmayıb. Azərbaycanlı tələbənin müraciəti zamanı xarici vətəndaş statusu üzrə qəbul və ödəniş şərtlərini yataqxana rəhbərliyindən dəqiqləşdirmək lazımdır.
Universitetlərin öz yataqxanaları və xarici tələbələr üçün qiymətlər
Türkiyədə bir sıra universitetlərin öz kampuslarında və ya universitetə bağlı ərazilərdə tələbə yataqxanaları fəaliyyət göstərir. Bu imkan xüsusilə xarici tələbələr üçün əhəmiyyətlidir. Çünki tələbə həm yaşayış yerini universitet vasitəsilə əldə edir, həm də kampus daxilində və ya ona yaxın ərazidə qalmaq imkanı qazanır.
Universitet yataqxanalarının qiymətləri də fərqlidir. Bəzi universitetlərdə yataqxana haqqı semestr üzrə, digərlərində isə illik hesablanır. Xarici tələbələr üçün ayrıca tarifin tətbiq olunub-olunmaması da hər universitetin daxili qaydalarından asılıdır.
Ankarada yerləşən Bilkent Universiteti tələbələrinə müxtəlif tutumlu yataqxana otaqları təklif edir. Universitetin rəsmi saytında 2026-2027-ci tədris ilinin payız semestri üçün 4 nəfərlik otağın qiyməti 51 600 TL, 3 nəfərlik otağın qiyməti 75 800 TL, 2 nəfərlik ranzalı otağın qiyməti 89 300 TL, standart 2 nəfərlik otağın qiyməti 102 800 TL, bir nəfərlik standart otağın qiyməti isə 161 200 TL olaraq göstərilib.
Universitetin Şərq Kampusu yataqxanalarında isə 4 nəfərlik otaq 49 800 TL, 3 nəfərlik otaq 72 500 TL, 2 nəfərlik otaqlar 87 500-99 700 TL, bir nəfərlik otaq isə 156 500 TL təşkil edir. Bu məbləğlər aylıq deyil, bir semestr üçün nəzərdə tutulub. Universitetin rəsmi qiymət cədvəlində yataqxana ödənişləri bir nəfər üzrə göstərilir. Xarici tələbələr üçün ayrıca yüksək qiymət cədvəli dərc olunmadığından, beynəlxalq tələbələrin fərdi ödəniş şərtlərini universitetlə dəqiqləşdirməsi məqsədəuyğundur.
İstanbulda yerləşən Sabancı Universiteti də tələbələr üçün kampus daxilində yataqxanalar təqdim edir. Universitetin 2026-2027-ci tədris ili üzrə rəsmi elanında xarici tələbələrin yataqxanaya qəbul tarixləri ayrıca göstərilib. Yeni qeydiyyatdan keçən beynəlxalq tələbələrin yataqxanaya giriş tarixi 20 sentyabr 2026-cı il olaraq müəyyən edilib.
Universitetin açıqladığı qiymətlərə əsasən, 4 nəfərlik iş otağında bir semestrlik yaşayış haqqı 114 825 TL, illik ödəniş isə 229 650 TL-dir. Standart 4 nəfərlik otaq üçün semestrlik 152 650 TL, illik 305 300 TL; 3 nəfərlik otaq üçün semestrlik 133 750 TL, illik 267 500 TL; 2 nəfərlik otaq üçün isə semestrlik 190 475 TL, illik 380 950 TL ödənilir.
Yataqxanaya yerləşdirilən tələbələrdən əlavə olaraq 34 000 TL depozit tələb olunur. Universitetin məlumatına görə, tələbə yataqxanadan ayrılarkən depozit geri qaytarılır. Yataqxana təqaüdü olan tələbələr isə bu depoziti ödəmirlər. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, Sabancı Universiteti beynəlxalq tələbələr üçün ayrıca yataqxanaya giriş tarixini müəyyən edib. Lakin yuxarıdakı qiymətlər ayrıca xarici tələbə tarifi kimi deyil, universitetin tələbələr üçün açıqladığı ümumi qiymət cədvəli kimi təqdim olunmalıdır.
İstanbulda yerləşən Işık Universiteti də tələbələrinə yataqxana xidməti göstərir. Universitetin 2026-2027-ci tədris ili üçün açıqladığı qiymətlər otaq növünə və ödəniş formasına görə dəyişir.
Rəsmi cədvəldə bank köçürməsi ilə birdəfəlik ödəniş zamanı bir nəfərlik otaqların illik qiyməti 232 000-271 000 TL, üç nəfərlik otaqların qiyməti isə 84 000-149 000 TL arasında dəyişir. Universitet kredit kartı ilə ödəniş və hissəli ödəmə imkanları da təqdim edir.
İstanbulda fəaliyyət göstərən Haliç Universiteti xarici tələbələr üçün ayrıca yataqxana qiymətləri açıqlayan universitetlərdən biridir. Bu nümunə araşdırma baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki universitetin rəsmi saytında Türkiyə vətəndaşları ilə beynəlxalq tələbələrin qiymətləri ayrı-ayrılıqda göstərilib.
2026-2027-ci tədris ili üzrə xarici tələbələr üçün üç nəfərlik otağın qeydiyyat qiyməti 7 600 ABŞ dolları, iki nəfərlik otağın qiyməti 9 000 dollar, iki nəfərlik VIP otağın qiyməti 11 400 dollar, bir nəfərlik otağın qiyməti isə 22 800 dollar təşkil edir. Hər otaq növü üçün əlavə 400 dollar depozit tələb olunur.
Müqayisə üçün, eyni yataqxanada Türkiyə vətəndaşları üçün üç nəfərlik otağın qeydiyyat qiyməti 360 000 TL, bir nəfərlik otağın qiyməti isə 1 080 000 TL-dir. Beləliklə, universitetin rəsmi qiymət cədvəli xarici tələbələr üçün ABŞ dolları ilə ayrıca ödəniş nəzərdə tutulduğunu açıq şəkildə göstərir. Qeydiyyat qiymətləri aylıq deyil, 2026-2027-ci tədris ili üçün göstərilən məbləğlərdir.
Yataqxana seçərkən tələbələr nələrə diqqət etməlidirlər?
Türkiyədə təhsil almağa hazırlaşan azərbaycanlı tələbələr üçün yaşayış yeri seçərkən bir neçə məqam xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İlk növbədə, yataqxananın universitetə məsafəsi araşdırılmalıdır. Bəzən mərkəzdən kənarda yerləşən yataqxanaların qiyməti daha münasib olur. Lakin gündəlik nəqliyyat xərcləri və yolda sərf edilən vaxt ümumi yaşayış büdcəsinə təsir göstərir.
İkinci məsələ qiymətə daxil olan xidmətlərdir. Bəzi yataqxanalarda səhər yeməyi və axşam yeməyi, internet, istilik, su və elektrik xərcləri yaşayış haqqına daxil edilir. Digərlərində isə bu xidmətlərə görə əlavə ödəniş tələb olunur.
Bundan başqa, müqavilənin müddəti, depozitin geri qaytarılması, tədris ili ərzində yataqxanadan ayrılma şərtləri və ödənişin aylıq, semestrlik, yaxud illik olması əvvəlcədən dəqiqləşdirilməlidir.
Azərbaycanlı tələbələr üçün hansı seçim daha sərfəlidir?
Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, Türkiyədə tələbələrin yaşayış xərcləri seçdikləri şəhərdən, universitetdən və yataqxananın növündən ciddi şəkildə asılıdır.
Dövlət yataqxanaları daha münasib qiymətə yaşayış imkanı yaratsa da, xarici tələbələr üçün qəbul prosesi, sənədləşmə və boş yerlərin mövcudluğu mühüm şərtlərdir. Özəl yataqxanalarda isə qəbul imkanları daha geniş ola bilər, lakin qiymətlər xüsusilə İstanbul, Ankara və İzmir kimi böyük şəhərlərdə kifayət qədər yüksəkdir.
Universitetlərin öz yataqxanaları da alternativ seçimdir. Bilkent, Sabancı, Işık, Haliç və ODTÜ kimi ali təhsil müəssisələri tələbələrə bu imkanı təqdim edir. Ancaq yataqxanaların tutumu məhdud olduğundan universitetə qəbul olmaq avtomatik olaraq yataqxanada yer əldə etmək demək deyil.
Azərbaycanlı tələbələr üçün ən vacib məqam isə yalnız yataqxananın qiymətini deyil, bütün yaşayış xərclərini birlikdə hesablamaqdır. Bəzi hallarda bir neçə tələbənin bir mənzil kirayələməsi özəl yataqxanada qalmaqdan daha sərfəli ola bilər.
