Almaniyada hökumətin sifarişi ilə hazırlanmış ekspert hesabatında uşaqların və yeniyetmələrin sosial mediadan daha effektiv qorunması üçün yeni hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi təklif edilib.
AzEdu.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hesabatda iki əsas variant irəli sürülüb.
Birinci varianta əsasən, sosial şəbəkələrdən istifadə üçün minimum yaş həddi 13 yaş müəyyən edilməli, 13 yaşdan kiçik uşaqlara isə yalnız təhlükəsizliyi sübut olunmuş rəqəmsal xidmətlərdən istifadə etməyə icazə verilməlidir. Bundan əlavə, 13-18 yaş arası yeniyetmələr üçün mərhələli qoruyucu tədbirlərin tətbiqi təklif olunur.
İkinci variant isə Avropa İttifaqının Rəqəmsal Xidmətlər Aktına (DSA) xüsusi risk daşıyan platforma və funksiyaların müəyyən yaş qrupları üçün məhdudlaşdırılmasını məcburi edən müddəaların əlavə edilməsini nəzərdə tutur.
Ekspertlər məktəblərdə də mobil telefon istifadəsinin məhdudlaşdırılmasını vacib hesab edirlər. Hesabata görə, 7-ci sinfə qədər şagirdlərin dərs və tənəffüslərdə mobil telefonlardan şəxsi məqsədlərlə istifadə etməsi qadağan edilməli, 8-ci sinifdən etibarən isə məktəblərdə şagirdlərlə birlikdə məcburi istifadə qaydaları hazırlanmalıdır.
Sənəddə vurğulanır ki, uşaqların rəqəmsal mühitdə qorunmasına görə sosial media platformaları, valideynlər, məktəblər və dövlət daha çox məsuliyyət daşımalıdır. Eyni zamanda, uzun müddət ekran qarşısında qalmağın yuxu, diqqət, görmə qabiliyyəti, fiziki inkişaf və psixi sağlamlığa mənfi təsir göstərdiyi qeyd olunur.
Almaniyada aparılan araşdırmalardan birinə görə, 10-17 yaşlı uşaq və yeniyetmələrin 25 faizi problemli media istifadəsi nümayiş etdirir, onların 4,7 faizi isə media asılısıdır.
Alman Uşaq və Yeniyetmə Psixiatriyası Cəmiyyətinin (DGKJP) idarə heyətinin üzvü professor Eva Möhler hesabatı müsbət qiymətləndirərək, təklif olunan tədbirlərin gecikdirilmədən həyata keçirilməsinin vacibliyini bildirib. O, xüsusilə 0-2 yaş arasında ekran istifadəsinin qadağan olunmasını, uşaqların ən azı 3 yaşına qədər mümkün qədər analoq mühitdə böyüməsini və məktəblərin 7-ci sinfə qədər smartfonsuz olmasını dəstəklədiklərini vurğulayıb.
Möhlerin sözlərinə görə, sosial media platformalarının alqoritmləri uşaqları mümkün qədər uzun müddət onlayn saxlamaq üçün hazırlanır və bu, beyin inkişafına, emosional vəziyyətə, diqqətə və sosial bacarıqlara mənfi təsir göstərir. O, həmçinin erkən yaşlarda intensiv ekran istifadəsinin nitq inkişafı, motor bacarıqları və emosional tənzimləmə qabiliyyətini zəiflədə biləcəyini qeyd edib.
Ekspert hesab edir ki, uşaqların qorunması istiqamətində hüquqi addımlar mümkün qədər tez atılmalı və bu sahədə Avropa İttifaqı səviyyəsində vahid tənzimləmə qəbul edilməlidir.
