Harvard Tibb Fakültəsinin alimlərinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu insan və məməli heyvanlarda bioloji yaşı və qocalma sürətini müəyyən edə bilən yeni genetik model hazırlayıb. “Transkriptomik saat” adlandırılan bu sistem hüceyrələrdə gen aktivliyini analiz edərək orqanizmin real bioloji vəziyyətini qiymətləndirir və hətta xəstəlik riskləri barədə proqnoz verə bilir.
AzEdu.az xəbər verir ki, Nature jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, yeni metod insanın xronoloji yaşı ilə orqan və hüceyrələrin real vəziyyətini göstərən bioloji yaş arasındakı fərqi daha dəqiq müəyyən etməyə imkan yaradır.
Tədqiqat zamanı siçan, siçovul, makak meymunu və insanlardan götürülmüş 11 mindən çox toxuma nümunəsi analiz edilib. Alimlər müəyyən ediblər ki, müxtəlif növ və funksiyalara malik hüceyrələrdə belə qocalma ilə bağlı genetik siqnallar məməlilər arasında oxşarlıq göstərir.
Araşdırmaya əsasən, hüceyrə bölünməsi və toxuma bərpası ilə əlaqəli genlərin aktiv olduğu orqanizmlərdə qocalma prosesi daha yavaş gedir. Əksinə, iltihab və hüceyrə ölümü ilə bağlı genlərin üstünlük təşkil etdiyi hallarda bioloji qocalma sürətlənir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu texnologiya mövcud epigenetik saatlarla müqayisədə daha sürətli və praktik nəticələr təqdim edir. Yeni model dərmanların və həyat tərzi dəyişikliklərinin qocalma üzərində təsirini illərlə davam edən klinik sınaqlara ehtiyac olmadan daha erkən mərhələdə qiymətləndirməyə imkan verə bilər.
Bəzi alimlər isə ehtiyatlı yanaşaraq bildirirlər ki, genetik dəyişikliklərin qocalmanın səbəbi olub-olmaması hələ tam aydın deyil və bu proseslər bədənin müdafiə mexanizmi də ola bilər.
Buna baxmayaraq, tədqiqatçılar yeni “bioloji saat”ın gələcəkdə tibb və gerontologiya sahəsində mühüm rol oynaya biləcəyini vurğulayırlar.
