Avropa Nüvə Tədqiqatları Mərkəzinin (CERN) alimləri 40 ildən artıqdır araşdırılan son dərəcə nadir hissəcik parçalanmasına dair ilk eksperimental sübut əldə ediblər.
AzEdu.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, kəşf CERN-in Böyük Adron Kollayderində fəaliyyət göstərən LHCb təcrübəsi çərçivəsində aparılan tədqiqatlar nəticəsində mümkün olub.
Araşdırılan proses “beauty” kvarkı daşıyan B⁰ mezonunun iki müona parçalanmasıdır. Alimlərin hesablamalarına görə, bu hadisə təxminən hər 10 milyard belə hissəcik parçalanmasından yalnız birində baş verir.
Tədqiqatçılar 2024–2025-ci illərdə toplanmış məlumatları 2011–2018-ci illərin nəticələri ilə birləşdirərək siqnalın statistik əhəmiyyətini 3,2 sigma səviyyəsinə çatdırıblar. Bu göstərici hadisənin mövcudluğuna dair elmi sübut hesab edilsə də, hələ tam təsdiqlənmiş kəşf üçün tələb olunan 5 sigma həddinə çatmır.
Alimlər nəticəyə daha təkmil detektor texnologiyası və süni intellekt əsaslı maşın öyrənməsi üsullarından istifadə etməklə nail olublar. Yenilənmiş LHCb detektoru əvvəlki dövrlə müqayisədə beş dəfə daha yüksək sürətlə məlumat toplamaq imkanına malikdir.
Tədqiqatın əhəmiyyəti yalnız nadir parçalanmanın müəyyən edilməsi ilə məhdudlaşmır. Alimlər hesab edirlər ki, bu cür proseslərin daha dəqiq öyrənilməsi hazırda məlum olmayan yeni hissəciklərin və fundamental qüvvələrin mövcudluğuna dair ipucları verə bilər.
Qeyd edək ki, nəticələr noyabrın 3-də CERN-də keçirilən elmi seminarda təqdim olunub. Alimlər gələcək tədqiqatlarda statistik əhəmiyyəti 5 sigma səviyyəsinə çatdıraraq nəticəni təsdiqləməyi hədəfləyirlər.
