Sağ və solu qarışdırmaq ilk baxışda sadə bir səhv təsiri bağışlasa da, araşdırmalar göstərir ki, bu problem sağlam insanların da əhəmiyyətli bir hissəsində müşahidə olunur.Alimlər bildirirlər ki, sağ və solu ayırd etmək beynin eyni anda bir neçə mürəkkəb funksiyasının işləməsini tələb edir.
AzEdu.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, sağ və solu müəyyən etmək təkcə görmə ilə bağlı proses deyil. Bu zaman beyin görmə və duyğu məlumatlarını birləşdirir, yaddaşdan istifadə edir, dili emal edir və məkan təfəkkürünü işə salır. Bəzi insanlar bunu avtomatik şəkildə bacarsa da, digərləri üçün bu proses daha çox zehni səy tələb edir.
Araşdırmalarda xüsusilə səhiyyə sahəsində çalışanlar üçün sağ-sol ayırımının böyük əhəmiyyət daşıdığı vurğulanır. Həkim və ya tibb bacısı xəstənin qarşısında dayandıqda, onların sağ tərəfi xəstənin sol tərəfinə uyğun gəlir. Buna görə də tibbi müdaxilə zamanı görüntünü zehində çevirmək və istiqamətləri düzgün müəyyənləşdirmək həyati əhəmiyyət daşıyır.
Alimlər qeyd edirlər ki, sağ və solu qarışdırmaq bəzən ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Tibbdə qeydə alınan ən ağır səhvlərdən bəziləri xəstənin yanlış tərəfinə əməliyyat edilməsidir. Bu cür halların qarşısını almaq üçün xəstəxanalarda xüsusi yoxlama prosedurları tətbiq olunsa da, insan amili hələ də əsas risk faktorlarından biri hesab edilir.
Mövzu ilə bağlı aparılan tədqiqatlardan birində 234 tibb tələbəsinin sağ və solu ayırd etmə bacarığı qiymətləndirilib. Təcrübə zamanı iştirakçılar xəstəxana şöbələrinə xas səs-küylü mühitdə saxlanılıb, eyni zamanda onların diqqətini yayındırmaq üçün klinik suallar verilib.
Nəticələr göstərib ki, təkcə fon səs-küyü belə bəzi tələbələrin sağ-sol qərarlarında səhv etməsinə səbəb olub. Diqqəti yayındıran əlavə tapşırıqlar isə bu səhvlərin sayını daha da artırıb. Araşdırmada diqqət dağınıqlığının xüsusilə daha yaşlı və qadın tələbələr arasında daha çox müşahidə edildiyi bildirilib.
Tədqiqat həmçinin göstərib ki, iştirakçıların öz bacarıqları ilə bağlı fikirləri hər zaman reallığı əks etdirməyib. Sağ və solu yaxşı ayırd etdiyini düşünən bəzi tələbələr testlərdə gözləniləndən zəif nəticə göstəriblər.
Mütəxəssislər izah edirlər ki, sağ və solu ayırd etmək yuxarı və aşağı istiqamətlərini müəyyən etməkdən daha mürəkkəbdir. Çünki sağ və sol insanın durduğu mövqeyə və baxış bucağına görə dəyişir. Qarşıdakı şəxsin sağ tərəfini düzgün müəyyən etmək üçün beyin görüntünü zehində çevirməli olur.
Alimlər qeyd edirlər ki, bəzi beyin zədələri bu bacarığı zəiflədə bilsə də, heç bir sağlamlıq problemi olmayan insanlar da tez-tez sağ və solu qarışdıra bilirlər. Onların fikrincə, stress, vaxt məhdudiyyəti, səs-küy və diqqətin yayınması bu cür səhvlərin baş vermə ehtimalını artırır.
Mütəxəssislər xüsusilə avtomobil idarə edərkən, tibbi müdaxilələr zamanı və digər məsuliyyət tələb edən vəziyyətlərdə tələsməməyi, istiqamətləri yenidən yoxlamağı və yalnız yaddaşa güvənməməyi tövsiyə edirlər.
