Son onillikdə ali təhsildə beynəlmiləlləşmə siyasətini prioritet istiqamətlərdən birinə çevirən Türkiyə bu gün dünyanın xarici tələbələr üçün ən cəlbedici ölkələrindən biri hesab olunur.
AzEdu.az xəbər verir ki, Türkiyə Ali Təhsil Şurasının (YÖK) 2024-cü il üzrə açıqladığı statistik göstəricilər ölkənin bu sahədə əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etdiyini göstərir.
Rəsmi məlumatlara əsasən, 2024-cü ildə Türkiyənin ali təhsil müəssisələrində 338 min 161 beynəlxalq tələbə təhsil alıb. Bu göstərici Türkiyəni beynəlxalq tələbə qəbul edən ölkələr sırasında dünyanın ilk 10 ölkəsi sırasına daxil edir.
YÖK-ün məlumatına görə, 2024-cü ildə Türkiyədə fəaliyyət göstərən ali təhsil müəssisələrində ümumilikdə 7 milyon 109 min 270 tələbə təhsil alıb. Onların 338 min 161 nəfəri xarici vətəndaşlardır. Bu isə o deməkdir ki, ölkədə ali təhsil alan hər 100 tələbədən təxminən 4,76 nəfəri beynəlxalq tələbədir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, bu göstərici Polşada 7 faiz, Almaniyada 11 faiz, ABŞ-də 5,6 faiz, Kanadada isə 29 faiz təşkil edir. Statistik müqayisə göstərir ki, Türkiyə artıq beynəlxalq tələbələrin sayına görə dünyanın aparıcı ölkələri sırasında olsa da, xarici tələbələrin ümumi tələbə kontingentində payı baxımından inkişaf etmiş təhsil ölkələrindən hələ geri qalır.
2024-cü ilin statistikası xarici tələbələrin gender bölgüsünü də ortaya qoyur. Türkiyədə təhsil alan beynəlxalq tələbələrin 195 min 200 nəfəri oğlan, 142 min 961 nəfəri isə qız tələbələrdir. Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, təkcə 2024-cü ildə 97 min 272 beynəlxalq tələbə ilk dəfə Türkiyə universitetlərinə qəbul olunaraq qeydiyyatdan keçib. Bu göstərici Türkiyənin xarici tələbələr üçün cəlbediciliyinin davam etdiyini və ölkəyə marağın azalmadığını göstərən əsas indikatorlardan biri hesab olunur.
YÖK-ün açıqladığı məlumatlara əsasən, xarici tələbələrin böyük hissəsi dövlət universitetlərini seçir. Belə ki, 227 min 516 beynəlxalq tələbə, yəni ümumi xarici tələbələrin 67,28 faizi dövlət universitetlərində təhsil alır. 110 min 645 nəfər və ya 32,72 faiz isə özəl universitetlərinin tələbələridir. Bu statistika göstərir ki, dövlət universitetlərinin həm təhsil keyfiyyəti, həm də münasib təhsil haqları xarici tələbələr üçün əsas üstünlüklərdən biridir.
Beynəlxalq tələbələrin coğrafi yerləşməsi də diqqət çəkir. Türkiyədə xarici tələbələrin ən çox təhsil aldığı şəhər İstanbuldur. Ölkədəki bütün beynəlxalq tələbələrin təxminən 35 faizi İstanbul universitetlərində təhsil alır. İkinci sırada Ankara və Eskişehir gəlir ki, onların hər birinin payı 6 faiz təşkil edir. Sonrakı yerlərdə Karabük və Ərzurum qərarlaşıb. Hər iki şəhərin payı təxminən 3 faizdir. Bu statistika göstərir ki, beynəlxalq tələbələr yalnız böyük metropollara deyil, Anadolu şəhərlərində yerləşən universitetlərə də maraq göstərirlər.
Türkiyəyə ən çox tələbə göndərən ölkələrin siyahısı da maraqlı mənzərə ortaya qoyur. İlk onluqda Suriya, Azərbaycan, Türkmənistan, İran, İraq, Qazaxıstan, Misir, Əfqanıstan, Somali və Yəmən yer alır. Siyahıya diqqət yetirdikdə görünür ki, Türkiyə əsasən Yaxın Şərq, Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Afrika ölkələrindən gələn tələbələr üçün regional təhsil mərkəzi rolunu oynayır. İlk 20 ölkənin bölgələr üzrə bölgüsünə nəzər saldıqda isə onların 7-si Yaxın Şərqdən, 4-ü Afrikadan, 3-ü isə Mərkəzi Asiyadan olan dövlətlərdir.
Azərbaycanın da Türkiyəyə ən çox tələbə göndərən ölkələr arasında ikinci yerdə qərarlaşması iki ölkə arasında ali təhsil sahəsində əməkdaşlığın son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiyini göstərir. Ortaq dil, mədəni yaxınlıq, diplomların qarşılıqlı tanınması, geniş təqaüd proqramları və coğrafi yaxınlıq azərbaycanlı gənclərin Türkiyəni seçməsində əsas amillər kimi qiymətləndirilir.
YÖK statistikası göstərir ki, Türkiyə yalnız xarici tələbə qəbul edən ölkə deyil, eyni zamanda xaricdə təhsil almaq istəyən gənclərin də mühüm mənbələrindən biridir. Türkiyədən xaricdə ali təhsil alan tələbələrin ən çox üstünlük verdiyi ölkələr sırasında Almaniya, ABŞ, Böyük Britaniya, Ukrayna, Azərbaycan və Kanada yer alır. Bu isə Türkiyənin qlobal akademik mobillik sistemində həm qəbul edən, həm də tələbə göndərən ölkə kimi mühüm mövqeyə malik olduğunu göstərir.
UNESCO-nun beynəlxalq tələbə mobilliyi üzrə statistikası göstərir ki, dünyada beynəlxalq tələbələrin sayı davamlı artır. Təşkilatın son tam statistik məlumatına əsasən, dünyada 6 milyon 391 min 963 beynəlxalq tələbə təhsil alır. Bu fonda Türkiyənin 338 mindən çox beynəlxalq tələbəyə ev sahibliyi etməsi ölkənin qlobal ali təhsil bazarında çəkisinin artdığını nümayiş etdirir.
Ekspertlərin fikrincə, Türkiyənin beynəlxalq tələbələr üçün cəlbediciliyini artıran əsas amillər sırasında münasib təhsil haqları, dövlət universitetlərinin geniş şəbəkəsi, inkişaf etmiş infrastruktur, beynəlxalq akkreditasiyaya malik proqramların artması, "Türkiye Bursları" təqaüd proqramı, mədəni yaxınlıq və Avropa ilə Asiya arasında strateji coğrafi mövqe xüsusi rol oynayır.
2024-cü ilin göstəriciləri göstərir ki, Türkiyə artıq regionun deyil, dünyanın aparıcı beynəlxalq təhsil mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir. Bununla belə, xarici tələbələrin ümumi tələbə kontingentində payının hələ də 4,76 faiz olması gələcək illərdə bu istiqamətdə daha böyük inkişaf potensialının mövcud olduğunu göstərir. YÖK-ün qarşıya qoyduğu hədəflərdən biri də məhz beynəlxalq tələbələrin sayını artırmaq, universitetlərin qlobal reytinqlərdə mövqeyini gücləndirmək və Türkiyəni dünya ali təhsil sistemində daha rəqabətli mərkəzə çevirməkdir.
