Pandemiya ilə əlaqədar olaraq orta məktəblərdə tədrisin online keçirilməsi məktəbəqədər və məktəbli uşaqlarda müxtəlif fəsadların əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Onlayn dərslərin fəsadları
Şagirdlərin uzun müddət kompyuter arxasında oturması görmə itiliyinin azalmasına, göz yorğunluğunun artmasına, müxtəlif göz xəstəliklərinin əmələ gəlməsinə, sosiallaşmanın azalmasına, onurğa problemlərinin yaranmasına səbəb olur. Eyni zamanda dərslərarası fasilənin az olması, dərs materialların ağır olması məktəblilərdə koqnitiv funksiyanın zəifləməsinə, psixoemosional gərginliyin artmasına gətirib çıxarır. Nəticədə şagirdlərdə yaddaş, qavrama, məntiqi təfəkkürün zəifləməsi müşahidə olunur. Bu da dərs bacarıqlarının və qiymət göstəricilərinin aşağı düşməsilə nəticələnir. Koqnitiv funksiyanın zəifləməsi, zehni yükün və psixoemosional gərginliyin artması uşaq yaşlarında xüsusilə məktəbəqədər uşaqlarda kəkələmənin yaranmasına səbəb ola bilər.
Kəkələmə nədir?
Kəkələmə nitq qüsuru olub, hecaların, sözlərin tez-tez təkrarlanması (taxilaliya) və ya uzadılması (bradilaliya), nitqin dayanması, ritmik axarın pozulması ilə xarakterizə olunur. Kəkələmə müalicə olunandır. Başlanğıc mərhələdə daha tez və uğurla müalicə olunur. Kəkələmə problemi ilə eyni zamanda iki mütəxəssis məşğul olmalıdır - uşaq nevropatoloqu (və ya psixonevroloq) və loqoped.
Sosiallaşmanın əhəmiyyəti
Online təhsil və ya distant təhsil məktəblilərdə sosiallaşmanın da azalmasına səbəb olur. Məktəblilər daha çox özlərinə qapanır, yaranmış olan suallarına internetdən cavab axtarmağa çalışırlar, ətrafları ilə ünsiyyətdə olmağa cəhd etmirlər, təkliyin daha komfortlu olduğunu düşünürlər. Bu da gələcəkdə onların cəmiyyətdə bir fərd kimi formalaşmasına, inkişaf etməsinə mane ola bilər. Sosiallşma insanın cəmiyyətə adaptasiya olunması deməkdir. Sosiallaşma insanın fəal vətəndaş, bir şəxsiyyət kimi formalaşma prosesidir. İnsanın şəxsiyyət kimi formalaşmasında bioloji və psixoloji amillərlə yanaşı, sosial təsir amili də əhəmiyyətlidir.
Valideynlər üçün tövsiyələr
Online dərslər hər hansı fəsad yaratmasın deyə valideynlər profilaktik olaraq bəzi tədbirlər həyata keçirə bilərlər. Məktəblilərin təmiz və günəşli havada daha çox olmalarını təmin etməli, gün ərzində kompyuter və telefon istifadəsinin 3-5 saatdan artıq olmasına mane olmalı, qida rasionuna və rejiminə ciddi nəzarət etməli, vitamin və mikroelementlərlə zəngin qida və ya qida əlavələrinin xüsusilə B qrup vitamilərindən ibarət olan qida əlavələrinin rasiona əlavə etməli, zehni və fiziki yükün azalmasını təmin etməlidirlər.
B qrup vitaminlərinin uşaqlar üçün əhəmiyyəti
B qrup vitaminləri quruluş və təsir effektinə görə bir-birlərinə oxşadığı üçün həkimlər bu vitaminlərin kompleks şəkildə istifadəsini tövsiyə edirlər. B qrup vitamin kompleksi sinir sisteminin funksiyasını stimullaşdırır, koqnitiv funksiyanı yaxşılaşdırır, qırmızı qan hüceyrələrinin (eritrositlərin) yaranmasını təmin edir, enerji səviyyəsini artırır, ürək-damar sistemini möhkəmləndirir, həzmi yaxşılaşdırır, əzələləri daha möhkəm edir. B qrup vitaminlərin çatışmazlığı qan azlığına (anemiya), infeksion xəstəliklərə, mədə-bağırsaq sistemi, dəri, sinir sistemi xəstəliklərinə meyilliliyi artırır. Mütəxəssislər pandemiya zamanı orqanizmin B qrup vitamin kompleksinə ehtiyac olduğunu qeyd edirlər, xüsusilə online dərslərin yaratdığı fəsadların qarşısının alınmasında, immunitetin möhkəmlənməsində, koqnitiv funksiyanın stimulyasiyasında B qrup vitamin kompleksi əvəzedilməzdir. B qrup vitaminlərinin ciddi çatışmazlığı zamanı yaranan fəsadların qarşısını almaq üçün müalicə həkimi ilə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.
Materialda əks olunmus məlumatlar müxtəlif qaynaqlardan, o cümlədən elmi-populyar məqalələr, internet materialları, rəsmi hesabatlar və s. əldə olunmuş, ümumiləşdirilmiş, tərcümə edilmiş və sistemləşdirilmişdir. (trend)
