Məktəblərdə tədris ilinin başlanğıc və bitmə tarixləri dünyanın bütün ölkələrində eyni deyil.
AzEdu.az dünyanın müxtəlif ölkələrində məktəblərdə tədris ilinin nə vaxt başlayıb nə vaxt başa çatdığını araşdırıb:
Azərbaycanda ümumtəhsil məktəblərində dərslər hər il 15 sentyabrda başlayır və 14 iyunda başa çatır.
Azərbaycandan ən fərqli tədris təqvimi Cənub yarımkürəsində yerləşən ölkələrdə müşahidə edilir. Məsələn, Avstraliya və Yeni Zelandiyada dərslər adətən yanvarın sonu və ya fevralın əvvəlində başlayır, dekabr ayında isə başa çatır. Bunun əsas səbəbi Yer kürəsinin cənub yarımkürəsində fəsillərin şimal yarımkürəsinə əks olmasıdır. Azərbaycanda yay iyun-avqust aylarına düşdüyü halda, Avstraliyada yay dekabr-fevral aylarını əhatə edir. Buna görə də onların ən uzun tətili Milad və Yeni il bayramları ilə birlikdə dekabr və yanvar aylarında keçirilir.
Cənubi Afrika Respublikası da oxşar səbəbdən tədris ilinə yanvar ayında başlayır və dekabr ayında yekun vurur. Burada məktəb ili dörd rübə bölünür. Təqvim həm iqlim şəraitinə, həm də dövlət bayramlarına uyğun qurulub. Belə sistem il ərzində şagirdlərin daha tez-tez qısa istirahət etməsinə imkan yaradır.
Sinqapurda dərslər yanvarın əvvəlində başlayır və noyabr ayında başa çatır. Ölkənin ekvatora yaxın yerləşməsi səbəbindən ilboyu hava şəraiti demək olar ki, dəyişmir. Buna görə də tədris ilinin müəyyən edilməsində iqlimdən daha çox dövlət planlaşdırması, milli imtahanların keçirilməsi və ali məktəblərə qəbul prosesi əsas rol oynayır.
Dünyanın ən maraqlı təhsil sistemlərindən biri Yaponiyaya məxsusdur. Burada dərs ili hər il aprel ayında başlayır və növbəti ilin mart ayında başa çatır. Bunun əsas səbəbi tarixi ənənələrdir. XIX əsrin sonlarından başlayaraq maliyyə ili, dövlət idarələrinin fəaliyyəti və universitetlərin qəbul sistemi aprel ayında başladığı üçün məktəblər də həmin tarixə uyğunlaşdırılıb. Bundan əlavə, yaz fəslində albalı ağaclarının çiçəkləməsi Yaponiyada yeni başlanğıcın rəmzi hesab olunur və bu da məktəb ilinin başlanmasına xüsusi mənəvi məna verir.
ABŞ-də vahid məktəb təqvimi yoxdur. Hər ştat və hətta bəzi məktəb dairələri öz təqvimini müəyyən edir. Əksər yerlərdə dərslər avqustun sonu və ya sentyabrın əvvəlində başlayır, mayın sonu və ya iyun ayında başa çatır. Tarixən bu sistem kənd təsərrüfatı ilə əlaqələndirilsə də, müasir tədqiqatlar göstərir ki, bugünkü təqvim daha çox şəhər məktəblərinin və universitetlərin fəaliyyətinə uyğunlaşdırılıb.
Kanadada da dərslər əsasən sentyabr ayında başlayır və iyunun sonunda bitir. Uzun və soyuq qış mövsümünə baxmayaraq, yay aylarında ailələrin istirahət etməsi və uşaqların müxtəlif düşərgələrdə iştirak etməsi üçün uzun yay tətili saxlanılır.
Almaniyanda vahid başlanğıc tarixi yoxdur. Ölkənin hər federal əyaləti məktəb tətilini fərqli tarixlərdə təşkil edir. Bunun əsas məqsədi eyni vaxtda milyonlarla insanın məzuniyyətə çıxmasının qarşısını almaq, nəqliyyat sıxlığını azaltmaq və turizm bölgələrində həddindən artıq yüklənmənin qarşısını almaqdır. Buna görə bəzi əyalətlərdə dərslər avqustda, digərlərində isə sentyabr ayında başlayır.
Fransa və İtaliyada dərslər adətən sentyabr ayında başlayır və iyun və ya iyul aylarında başa çatır. Aralıq dənizi iqliminə malik bu ölkələrdə yay ayları çox isti keçdiyi üçün uzun yay tətili saxlanılır. Bununla yanaşı, Milad və yaz tətilləri də tədris ilinin vacib hissəsidir.
Türkiyənin məktəb təqvimi Azərbaycana ən yaxın sistemlərdən biridir. Dərslər sentyabr ayında başlayır və iyunun ortalarında başa çatır.
Böyük Britaniyada məktəblər adətən sentyabr ayının əvvəlində açılır və iyul ayının sonuna yaxın bağlanır. Tədris ili üç hissəyə - payız, yaz və yay semestrlərinə bölünür. Hər semestr ərzində bir həftəlik qısa tətillər də olur. Bu sistem şagirdlərin il ərzində daha tez-tez istirahət etməsinə imkan yaradır və uzun müddət fasiləsiz dərs keçilməsinin qarşısını alır.
Finlandiya dünyanın ən uğurlu təhsil sistemlərindən birinə malik ölkələrdən hesab olunur. Burada dərslər avqust ayında başlayır və may ayının sonu və ya iyunun əvvəlində başa çatır. Finlandiyada yay tətili digər Avropa ölkələrinə nisbətən bir qədər qısa olsa da, şagirdlərə il ərzində kifayət qədər istirahət günləri verilir. Bu ölkədə əsas diqqət şagirdlərin psixoloji rahatlığına, yaradıcı düşüncəsinə və dərslərin keyfiyyətinə yönəldilir.
Norveçdə məktəb ili avqust ayında başlayır və iyun ayında başa çatır. Qış mövsümünün uzun və sərt keçməsinə baxmayaraq, dərslər planlı şəkildə davam etdirilir. Milad və Pasxa bayramları zamanı qısa tətillər verilir. Norveçdə təhsil sistemi şagirdlərin təbiətlə əlaqəsini gücləndirməyə çalışır və açıq havada keçirilən dərslərə də geniş yer ayrılır.
İsveçdə məktəblər avqustun ikinci yarısında açılır və iyunun əvvəlində bağlanır. Tədris ili ərzində payız, qış, idman və Pasxa tətilləri mövcuddur. İsveç təhsil sistemində qiymətləndirmədən daha çox şagirdlərin bacarıqlarının inkişafına üstünlük verilir. Tətil tarixləri də uşaqların fiziki və psixoloji inkişafı nəzərə alınaraq müəyyən edilir.
Rusiyada dərs ili ənənəvi olaraq 1 sentyabr - Bilik Günü ilə başlayır və mayın sonu və ya iyun ayında başa çatır. 1 sentyabr ölkədə xüsusi bayram kimi qeyd olunur və həmin gün məktəblərdə təntənəli mərasimlər keçirilir. Bu ənənə uzun illərdir qorunub saxlanılır və yeni dərs ilinin rəsmi başlanğıcı hesab edilir.
Çində məktəblərin əksəriyyətində dərslər sentyabr ayında başlayır və növbəti ilin iyun və ya iyul ayında başa çatır. Tədris ili iki semestrdən ibarətdir. Yanvar və ya fevral aylarında keçirilən Çin Yeni ili münasibətilə qış tətili verilir. Çin təhsil sistemi yüksək intizamı və ciddi qəbul imtahanları ilə tanınır. Buna görə də məktəb təqvimi milli imtahanların vaxtına uyğun şəkildə hazırlanır.
Cənubi Koreyada məktəb ili mart ayında başlayır və növbəti ilin fevral ayında başa çatır. Bunun səbəbi universitetlərə qəbul sisteminin və dövlət təhsil planının yaz aylarından etibarən başlamasıdır. Burada şagirdlər uzun dərs saatları və yüksək təhsil rəqabəti ilə seçilən bir sistemdə təhsil alırlar.
Hindistanda da vahid məktəb təqvimi yoxdur. Ölkənin müxtəlif ştatlarında dərslərin başlanğıcı iqlimə və musson yağışlarına uyğun olaraq dəyişir. Bir çox bölgədə dərslər iyun ayında başlayır və aprel ayında başa çatır. Bəzi şimal ştatlarında isə tədris ili aprel ayında başlayır. Bu fərqlərin əsas səbəbi ölkənin geniş əraziyə malik olması və müxtəlif iqlim qurşaqlarını əhatə etməsidir.
Braziliyada dərslər adətən fevral ayında başlayır və dekabr ayında başa çatır. Braziliya Cənub yarımkürəsində yerləşdiyi üçün yay ayları dekabr-fevral dövrünə təsadüf edir. Buna görə də məktəblərdə ən uzun tətil məhz ilin sonunda keçirilir. Tədris ili ölkənin iqlim şəraiti və milli bayramları nəzərə alınaraq planlaşdırılır.
Qeyd edək ki, bir çox ölkədə məktəblərin açılış və bağlanış tarixləri hər il təhsil qurumları tərəfindən təsdiqləndiyi üçün bir neçə gün və ya həftə fərqlənə bilər. Araşdırmada göstərilən tarixlər həmin ölkələrdə ən çox tətbiq olunan və ənənəvi tədris təqvimini əks etdirir.
