12 may 2026-cı il, saat 15.00-da Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinkasında “Türk Dillerinin Tıp Termler Sözlügü” adlı çoxdilli kitabın təqdimatı keçiriləcəkdir. Kitab 2 çilitdən ibarətdir və 8000-ə yaxın tibb terminləri verilmişdir. Tibb terminləri 11 dildə, o cümlədən 9 türk dilində təqdim edilmişdir. Sözlər ilk sütunlarda ingilis və rus dillərində, sonrakı sütunlarda isə Azərbaycanca, Başkırtca, Kazaxca, Qarakalpakca, Kırğızca, Özbəkcə, Tatarca, Türkcə və Türkməncə qarşılıqlı şəkildə təqdim edilmişdir.
Kitab Türk Akademiyasınn təşkilatçılığı ilə nəşr edilmiş, Azərbaycan Terminologiya Komitəsinin dəstəyi və 31 müəllifin fəaliyyəti nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Kitabın təməlində Azərbaycanlı müəlliflər (Nuru Bayramov, Əhliman Əmiraslanov və Çingiz Rəhimov) tərəfindən hazırlanan ingilis, rus və Azərbaycanca tibb terminlərir təşkil etmişdir. Bundan sonra hər ölkədən 2-3 müəllif bu terminləri öz dillərinə tərcümə etmişlər. Kitab üzərində işlərə 3 il əvvəl başlanılmışdır.
Kitabın nəşrini tarixi hadisə kimi qiymətləndirmək olar və onun böyük elmi-praktiki əhəmiyyəti vardır. İlk növbədə ayrı-ayrı türk dillərində yazılan məlumatları anlamağa imkan verəcək. İkinci növbədə müasir süni intellekt proqramları ilə bir dildə yazılan mətnləri başqa bir türk dilinə elmi cəhətdən düzgün tərcüməsi üçün şərait yaranmışdır. Digər bir tərəfdən gələcəkdə türk dillərində ortaq və sinonim terminlərin ortaya çıxarılması üçün qapı açılmışdır.
Qeyd edək ki, türk dillərində tibb sözlüyün yaradılması təşəbbüsünə hələ 30 il əvvəl başlanılmisdir. 1997-ci ildə “Türkdilli xalqların qastroenteroloji terminlər lüğəti” adlı kitab nəşr edilmiş, 600-ə yaxın tibbi terminlərin latınca, ingiliscə, rusca, azərbaycanca, türkcə, kazaxca və özbəkcə varinatları yer almışdır. Daha sonra “Kardiovaskulyar sözlük” (2000) və 1500-əyaxın “Çoxdilli anatomiya terminləri lüğəti” (2008) hazırlanmıdır. Bu üç kitabda türk dilləri üçün hələ 1996-cı ildə müəlliflərin özləri tərəfindən hazırlanmış ortaq əlifba istifadə edilmişdir.
Hazırkı lüğət isə 8000-ı yaxın çox istifadə edilən tibb terminlərini əhatə edir və 9 türk dilində verimiş, Azərbaycancada, Türkcə, Qarakalpakca, Özbəkcə və Türkməncədə latın əsaslı öz əlifbaları ilə, Başkırtca, Kazaxca, Kırğızca və Tatarcada isə kiril əsaslı əlifba istifadə edilmişdir.
Kitaba ilk baxışda aydın görünür ki, türk dillərində əksər terminlər biri-birinə yaxındır, kökləri eynidir və əsasən deyim fərqləri var. Hesab edirik ki, bu terminlərin ortaq əlifba ilə yazılması anlaşılmasnı daha da asanlaşdırıcaqdır.
Kitabı aşağıdakı link və QR-kod ilə görmək olar.
Kitabın müəllifləri
Shahin Mustafayev
Ainur Mayemerova
Nuru Bayramov
Ahliman Amiraslanov
Chingiz Rahimov
Zinnur Sirazitdinov
Shamsheddin Abdınazımov
Ogulbay Gaylıeva
Khojaahmed Tolıbayev
Zhaugashty Akhmetov
Bauyrzhan Shakenov
Lunara Iskakova
Maral Yergazına
Aiman Iskındırova
Dias Zhunistayev
Aizhan Aldangorova
Osmanali Masalıev
Fiarida Tagirova
Abdugafur Gadaev
Yusuf Bayraktar
Nesrin Bayraktar
Arda Bayraktar
Sherzod Zakırkhodjaev
Khilola Mirakhmedova
Ulugbek Abdullaev
Sayali Sadıgova
Nizami Jafarov
Sherubay Kurmanbaiuly
Syrtbai Musayev
Osman Mert
Abduvakob Madvaliyev
