Son 30 ildə qlobal xərçəng halları artıb. 1990-cı ildən bəri yeni xərçəng diaqnozlarının sayı iki dəfə çoxalıb və 2023-cü ildə 18,5 milyon nəfərə çatıb.
AzEdu.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, eyni dövrdə illik xərçəng ölümlərinin sayı 10,4 milyon nəfər təşkil edib. Artımın ən sürətli olduğu bölgələr isə aşağı və orta gəlirli ölkələrdir.
Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, əgər təcili tədbir görülməsə, 2050-ci ilədək hər il 30,5 milyon yeni xərçəng halı və 18,6 milyon ölüm proqnozlaşdırılır. Bu artım əsasən əhali artımı və yaşlanma ilə bağlıdır.
Ekspertlər bildirirlər ki, xərçəng ölümlərinin 40%-dən çoxu qarşısı alınabilən risklər – siqaret, qeyri-sağlam qidalanma, yüksək qan şəkəri və piylənmə kimi faktorlarla bağlıdır. Bu isə o deməkdir ki, düzgün ictimai səhiyyə tədbirləri və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə çox sayda ölüm qarşısı alına bilər.
Mütəxəssislər hökumətləri və siyasətçiləri qabaqlayıcı proqramların genişləndirilməsi, erkən diaqnostika, müalicəyə çıxışın təmin edilməsi və təsirli səhiyyə sistemlərinin qurulması üçün güclü tədbirlər görməyə çağırırlar.
Qlobal xərçəngin artımı artıq yalnız səhiyyə problemi deyil, həm də ciddi sosial və iqtisadi çağırışdır. Xüsusilə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə halların və ölüm sayının artması beynəlxalq əməkdaşlıq və resursların bölüşdürülməsini kritik əhəmiyyətə çevirir.
Zeynəb Tehranlı
