Müasir dünyada texnologiya uşaqların həyatında getdikcə daha çox rol oynayır. Smartfonlar, planşetlər və digər mobil cihazlar uşaqların gündəlik fəaliyyətlərinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Valideynlər və müəllimlər üçün bu, həm imkan, həm də narahatlıq mənbəyidir. Texnologiya uşaqlara məlumat əldə etmək, ünsiyyət qurmaq və yaradıcılıq bacarıqlarını inkişaf etdirmək imkanı verir, lakin onun erkən yaşlarda həddindən artıq istifadəsi müxtəlif sağlamlıq və psixoloji problemlərlə bağlıdır.
AzEdu.az-ın araşdırmasına görə, uşaqlara çox erkən yaşda, məsələn 12 yaşından əvvəl, smartfon verilməsi onların fiziki və zehni inkişafına mənfi təsir edə bilər.
Smartfonların istifadəsi xüsusilə gecə saatlarında uşaqların yuxu rejimini pozur. Ekrandan yayılan mavi işıq melatonin hormonunun ifrazını azaldır, bu isə uşaq üçün yuxu keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olur. Nəticədə uşaqlar kifayət qədər dərin yuxu ala bilmir, səhər yuxudan oyanmaqda çətinlik çəkir və gün ərzində diqqət və enerjisi azalır.
Mobil cihazların erkən yaşda istifadəsi uşaqların diqqətini dağıda bilər.Araşdırmalar göstərir ki, tez-tez bildirişlər, oyunlar və sosial media istifadəsi uşaqların uzunmüddətli diqqət tələb edən tapşırıqlara fokuslanma qabiliyyətini azaldır. Bu da məktəbdə öyrənmə və akademik nəticələrə mənfi təsir edə bilər.
Smartfonların erkən və həddindən artıq istifadəsi narahatlıq, stres və hətta depressiya simptomlarının yaranması ilə bağlıdır. Sosial media və onlayn qarşılıqlı əlaqələr uşaqlarda özünü başqaları ilə müqayisə etmə meylini artırır, bu da özünəinamın azalmasına səbəb ola bilər.
Erkən yaşda davamlı ekran istifadəsi uşaqların yaddaş, problem həll etmə və analitik düşünmə bacarıqlarına mənfi təsir göstərə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, aktiv sosial oyunlar, fiziki fəaliyyət və üzbəüz ünsiyyət kognitiv inkişaf üçün daha faydalıdır.
Ümumiyyətlə, texnologiyanın uşaqların həyatına erkən daxil olması həm üstünlüklər, həm də risklər yaradır. Smartfonlar və digər mobil cihazlar düzgün idarə olunmadıqda uşaqların yuxu rejimi, diqqət qabiliyyəti, psixoloji sağlamlığı və kognitiv inkişafına mənfi təsir edə bilər. Valideynlər və təhsil işçiləri üçün əsas vəzifə uşaqlara texnologiyanı balanslı şəkildə təqdim etmək, onların ekran vaxtını məhdudlaşdırmaq və aktiv sosial, fiziki fəaliyyətlərlə əvəzləməkdir. Erkən yaşlarda sağlam texnologiya istifadəsi vərdişlərinin formalaşdırılması gələcəkdə uşaqların həm zehni, həm də fiziki inkişafı üçün əhəmiyyətlidir.
