"Ali təhsilin bakalavriat səviyyəsi üzrə ixtisasların təsnifatı"na yeni məzmunda 6.46-cı bənd əlavə olunub. Qərara əsasən, bakalavriat səviyyəsində tədris olunan ixtisasların siyahısına "Daşınmaz əmlakın idarə olunması" da daxil edilib.
Bəs bu yeni ixtisasın mahiyyəti nədən ibarətdir? Onun yaradılmasını zəruri edən əsas amillər hansılardır?Ümumilikdə, bu ixtisas hansı ali təhsil müəssisələrində tədris oluna bilər? Qəbul balının səviyyəsi və abituriyentlərin bu sahəyə marağı necə formalaşacaq?
AzEdu.az-a mövzu ilə bağlı açıqlama verən Milli Məclisin Elm və Təhsil Komitəsinin üzvü Elnarə Akimova qeyd edib ki, bu ixtisas gələcəyin “əmlak menecerlərini” deyil, əslində şəhərlərin iqtisadi həyatına təsir edən strateji düşüncəli mütəxəssisləri yetişdirməyi hədəfləyir:
"“Daşınmaz əmlakın idarə olunması” ixtisasının bakalavriat səviyyəsində rəsmi şəkildə təsnifata daxil edilməsi təsadüfi qərar deyil. Bu addım Azərbaycanın iqtisadi və urbanistik inkişafının yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm siqnaldır. Çünki artıq təkcə bina tikmək kifayət etmir. Onları effektiv idarə etmək, iqtisadi dəyərini artırmaq və uzunmüddətli dayanıqlığını təmin etmək əsas prioritetə çevrilir.
Bu ixtisasın mahiyyəti sadəcə “ev alqı-satqısı” ilə məhdudlaşmır. Əksinə, bu sahə maliyyə, hüquq, menecment və şəhərsalma kimi müxtəlif istiqamətlərin kəsişməsində formalaşır. Burada tələbələr daşınmaz əmlak bazarının analizi, investisiya planlaşdırılması, əmlakın idarə olunması, icarə münasibətləri, qiymətləndirmə və hətta risklərin idarə olunması kimi kompleks biliklər əldə edirlər. Yəni bu ixtisas gələcəyin “əmlak menecerlərini” deyil, əslində şəhərlərin iqtisadi həyatına təsir edən strateji düşüncəli mütəxəssisləri yetişdirməyi hədəfləyir.
Bu qərarı zəruri edən əsas amillərdən biri Azərbaycanda son illərdə müşahidə olunan sürətli tikinti və urbanizasiya prosesidir. Bakı və regionlarda genişmiqyaslı yaşayış kompleksləri, biznes mərkəzləri, sənaye parkları formalaşır. Lakin bu obyektlərin peşəkar idarə olunması sahəsində ciddi kadr çatışmazlığı hiss olunur. Mövcud vəziyyətdə çox vaxt bu funksiyanı ixtisaslaşmamış şəxslər yerinə yetirir ki, bu da həm iqtisadi səmərəliliyin azalmasına, həm də vətəndaş məmnuniyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olur".
Bazarın tələbatı artdıqca və ixtisasın prestiji yüksəldikcə, balın da artması qaçılmaz olacaq:
"Dünya praktikasına baxdıqda isə mənzərə tam fərqlidir. Məsələn, University of Reading Böyük Britaniyada bu sahədə ən nüfuzlu proqramlardan birinə malikdir və məzunları qlobal daşınmaz əmlak bazarında aparıcı mövqelər tutur. ABŞ-da New York University və University of California Berkeley kimi ali məktəblərdə bu ixtisas ayrıca fakültə səviyyəsində tədris olunur. Bu proqramlar təkcə nəzəri biliklərlə kifayətlənmir, tələbələri real layihələr, investisiya modelləri və bazar analizləri ilə işləməyə cəlb edir. Yəni inkişaf etmiş ölkələrdə daşınmaz əmlak artıq sadə sektor deyil, böyük kapital dövriyyəsinin və iqtisadi strategiyanın əsas sütunlarından biridir.
Azərbaycanda bu ixtisasın hansı ali təhsil müəssisələrində tədris olunacağı böyük ehtimalla iqtisadiyyat, memarlıq və mühəndislik profilli universitetlərlə bağlı olacaq. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, eləcə də digər aparıcı ali məktəblər bu istiqamətdə əsas namizədlər kimi görünür. Çünki bu universitetlərdə artıq bazaya uyğun kadr və infrastruktur mövcuddur.
Qəbul balı məsələsinə gəldikdə isə, bu ixtisasın ilk illərdə orta səviyyədə – təxminən iqtisadiyyat və idarəetmə qruplarına yaxın diapazonda formalaşacağı gözlənilir. Lakin bazarın tələbatı artdıqca və ixtisasın prestiji yüksəldikcə, balın da artması qaçılmaz olacaq. Çünki bu sahə gələcəkdə yüksək gəlirli və perspektivli peşələrdən biri kimi çıxış edə bilər.
Abituriyentlərin marağı isə bir neçə faktordan asılı olacaq: maarifləndirmə, əmək bazarının real tələbi və uğurlu məzun nümunələri. İlk mərhələdə müəyyən tərəddüdlər olsa da, ixtisasın mahiyyəti düzgün izah olunduqca və onun beynəlxalq perspektivləri göstərildikcə, marağın sürətlə artacağı gözlənilir.
Düşünürəm ki, “Daşınmaz əmlakın idarə olunması” ixtisasının yaradılması gecikmiş, amma olduqca zəruri bir addımdır. Bu, Azərbaycanın tikinti bumundan idarəetmə mərhələsinə keçidinin rəsmi təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Artıq məsələ sadəcə bina tikmək deyil, o binaların dəyərini qorumaq, artırmaq və iqtisadi sistemin effektiv hissəsinə çevirməkdir. Bu isə yalnız peşəkar kadrlarla mümkündür və yeni ixtisas məhz bu boşluğu doldurmağa iddialıdır".
