Geçtiğimiz günlerde Azerbaycan Tıp Üniversitesi (ATU) III. sınıf öğrencisi yurtta aniden vefat etti. Olaydan sonra merhumun sınıf arkadaşları derslerin ağırlığından, art arda yapılan sınavlardan ve yoğun eğitim sürecinden şikayetçi oldular.
Ayrıca, vefat eden öğrencinin olaydan birkaç saat önce kız kardeşine başının ağrıdığını söylediği belirtiliyor. Şu anda ölümün kesin nedeni bilinmese de, güçlü stres faktörünün olup olmadığı ihtimaller arasında tartışılıyor.
Bununla birlikte, son yıllarda gençler arasında kalp krizi ve beyin kanaması sonucu ani ölüm vakalarına da rastlanmaktadır.
Merak ediliyor, gençler arasında gözlemlenen bu durumların temel nedenleri nelerdir? Burada sağlıksız beslenme mi, yoksa modern yaşam tarzının yarattığı stres mi daha büyük rol oynuyor? Ayrıca tıbbi açıdan akut stres genç yaşta ani ölüme neden olabilir mi?
AzEdu.az'a konuşan çocuk doktoru Şelale Poluhova, sağlıklı genç bir insanda stresin tek başına ani ölüme neden olmasının tıbbi açıdan doğru bir yaklaşım olmadığını belirtti.
“Bu konuya yaklaşırken dikkatli olmak gerekir. Somut olayın nedeni belirlenmeden onu herhangi bir faktörle ilişkilendirmek doğru değildir. Ölümün kesin nedeni ancak ilgili tıbbi ekspertiz ve araştırmadan sonra belirlenebilir.
Genel olarak, genç yaşta ani ölüm vakalarının arttığını belirttiniz. Ancak bu fikre tam olarak katılmıyorum. Bunun için son yıllarda farklı yaş gruplarına göre resmi ölüm istatistiklerini incelemek gerekir. Aynı zamanda, ölüm nedenlerinin sınıflandırması önceki yıllarla karşılaştırılmalıdır. İstatistiksel göstergelere dayanmadan bu durumların arttığını söylemek doğru olmaz. Genç yaşta ani ölümlerin nedenleri ise oldukça çeşitlidir.
Örneğin, ani kalp durması her zaman kalp krizi demek değildir. Bazen buna önceden teşhis edilmemiş kalp kası hastalıkları, doğuştan kalp-damar anomalileri veya kalbin elektrik iletim sistemindeki bozukluklar neden olur. Bu durumlar ağır ritim bozukluklarına ve sonuç olarak ani kalp durmasına yol açabilir. Beyin kanamalarında ise anevrizmalar, damar anomalileri ve diğer damar patolojileri önemli rol oynar.
Akut strese gelince, onun organizma üzerinde ciddi fizyolojik etkileri vardır. Güçlü duygusal gerginlik sırasında adrenalin ve diğer stres hormonlarının seviyesi artar. Sonuç olarak kalp atışları hızlanır, arteriyel tansiyon yükselir ve kalbin oksijen ihtiyacı artabilir.
Özellikle önceden mevcut olan, ancak teşhis edilmemiş kalp patolojisi veya ritim bozukluğu olan kişilerde akut stres tehlikeli aritmileri tetikleyebilir. Ancak sağlıklı genç bir insanda sadece stresin doğrudan ani ölüme neden olduğunu söylemek tıbbi açıdan doğru değildir. Bu durumda stres daha çok olası tetikleyici veya ek risk faktörü olarak değerlendirilir.
Sağlıksız beslenmeye gelince, bunu strese alternatif bir faktör olarak değerlendirmiyorum. Her ikisi de sağlığı etkileyen önemli faktörlerdir. Yanlış beslenme aşırı kiloya, fiziksel hareketsizliğe, yüksek arteriyel tansiyona ve diğer metabolik sorunlara neden olabilir. Sigara kullanımı ile birlikte, bu faktörlerin her biri kalp-damar sağlığını olumsuz etkiler.
Diğer yandan, uzun süreli stres, uyku eksikliği, düzensiz beslenme ve dinlenmeye yeterince zaman ayırmamak da genel sağlığa zarar verir. Sayılan faktörler birbirinin olumsuz etkisini daha da güçlendirebilir”.
Modern gençlerin karşılaştığı bilgi yükünü, akademik rekabeti, yüksek beklentileri ve gelecekle ilgili endişeleri göz önüne alırsak, bunlar yeterince ciddi psikolojik gerginlik yaratır: