"Ali məktəblərdə əgər müəllim zəifdirsə, ən müasir proqram belə nəticəsiz qalacaq".
Bu sözləri AzEdu.az-a açıqlamasında iqtisad elmləri doktoru, professor Zahid Məmmədov qeyd edib.
Professorun sözlərinə görə, qlobal təhsil təcrübəsi və aparıcı universitetlərin inkişaf modeli göstərir ki, güclü universitetlərin əsasını proqramlar deyil, güclü müəllimlər təşkil edir:
"Müasir dövrdə universitetlərin inkişafı ilə bağlı aparılan müzakirələrdə ən çox diqqət çəkən məsələlərdən biri təhsil proqramlarının yenilənməsi, kurikulumların beynəlmiləlləşdirilməsi və texnologiyaların tətbiqidir. Şübhəsiz ki, bu amillər vacibdir. Universitet yalnız bilik ötürən institut deyil, həm də düşüncə, dəyər və yaradıcılıq mərkəzidir. Bu funksiyanın reallaşmasında isə əsas rol müəllimə məxsusdur. Proqram strukturdur, lakin müəllim ruhdur. Eyni proqram fərqli müəllimlərin əlində tamamilə fərqli nəticələr doğura bilər. Güclü müəllim proqramı sadəcə icra etmir, onu zənginləşdirir, aktuallaşdırır və tələbənin fərdi inkişafına uyğunlaşdırır.
Akademik mühitdə tez-tez rast gəlinən yanlış yanaşmalardan biri proqramların mükəmməlləşdirilməsinin keyfiyyətli təhsilin əsas təminatçısı kimi təqdim olunmasıdır. Halbuki proqramlar statik sənədlərdir və onların effektivliyi yalnız onları həyata keçirən müəllimin peşəkarlığından, elmi dünyagörüşündən və pedaqoji ustalığından asılıdır. Əgər müəllim zəifdirsə, ən müasir proqram belə nəticəsiz qalacaq".
Güclü müəllim anlayışı yalnız elmi dərəcə və titullarla ölçülmür:
"Bu anlayış daha geniş məna kəsb edərək dərin nəzəri biliklərə və aktual elmi tədqiqatlara çıxışa malik olmağı, analitik düşünmə və tənqidi yanaşma bacarığını, tələbə ilə effektiv ünsiyyət qurmaq və onu motivasiya etmək qabiliyyətini, etik prinsiplərə sadiqlik və akademik dürüstlüyü, həmçinin davamlı özünüinkişaf və yeniliklərə açıqlığı özündə birləşdirir.
Dünyanın aparıcı universitetlərinin, məsələn, Harvard Universiteti, Oksford Universiteti və Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (MIT) uğur modeli təhlil edildikdə aydın olur ki, onların əsas üstünlüyü yalnız maddi-texniki baza və ya proqram müxtəlifliyi deyil, yüksək səviyyəli akademik heyətin mövcudluğudur. Bu universitetlər müəllim seçimində son dərəcə tələbkar yanaşır, akademik azadlıq və elmi mühit yaradır, müəllimin inkişafına sistemli şəkildə investisiya edirlər.
Azərbaycan və region universitetləri üçün də bu yanaşma strateji əhəmiyyət kəsb edir. Təhsil islahatları yalnız proqram yenilənməsi ilə məhdudlaşmamalı, müəllim faktorunun gücləndirilməsi prioritet istiqamətə çevrilməlidir. Bu isə aşağıdakı tədbirləri tələb edir: Müəllimlərin seçimi və qiymətləndirilməsi sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması, elmi fəaliyyətin stimullaşdırılması və nəticəyönümlü tədqiqat mühitinin yaradılması, akademik etik qaydaların sərtləşdirilməsi və plagiatla mübarizə, müəllimlərin davamlı peşəkar inkişaf proqramlarının təşkili. və s.Unutmaq olmaz ki, universitetlərin reytinqi, nüfuzu və cəmiyyətə təsiri birbaşa müəllimin keyfiyyəti ilə bağlıdır. Güclü müəllim tələbəyə yalnız bilik vermir, ona düşünməyi, araşdırma aparmağı və məsuliyyət daşımağı öyrədir. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə ölkənin intellektual kapitalının formalaşmasına xidmət edir.
Nəticə etibarilə demək olar ki, universitetlərin gələcəyi proqramların deyil, müəllimlərin əlindədir. Proqramlar dəyişə bilər, texnologiyalar yenilənə bilər, lakin güclü müəllim hər zaman keyfiyyətin əsas təminatçısı olaraq qalır. Universitetləri güclü edən onların divarları deyil, auditoriyalarda düşünən və yetişdirən müəllimlərdir".
