Her yıl binlerce gencin katıldığı mezuniyet sınavları sadece bir bilgi yarışı değil, aynı zamanda eğitim sistemindeki belirli boşlukların da bir göstergesidir. Devlet Sınav Merkezi'nin (DİM) yıllık raporları ve sınav sonuçlarının analizi, adayların çoğunun bazı derslerde ve belirli konularda zorlandığını göstermektedir.
Peki öğrencilerin en zayıf yönleri nelerdir?
Konuyla ilgili AzEdu.az'a açıklama yapan Hədəf kurslarının eğitim işleri müdür yardımcısı Şakir Hüseyn, öncelikle Matematik dersine dikkat edersek, sınavdaki temel sorunun temel bilgilerden çok, bu bilgilerin mantıksal uygulamasıyla ilgili olduğunu belirtmiştir:
"İstatistiklere göre, en düşük göstergeler geometri bölümünde kaydedilmektedir. Özellikle uzay geometrisi ve şekillerin alanı konularında görselleştirme yeteneği düşüktür. Ayrıca metni matematiksel bir modele dönüştürmeyi gerektiren sorular, öğrencilerin zorlandığı başka bir problemdir.
Burada hem okuduğunu anlama hem de denklem kurma becerisi aynı anda gereklidir. Bununla birlikte, grafiklerle çalışmak ve formülleri pratik olarak uygulamak da adayların zorlandığı alanlar arasındadır.
Son olarak belirtmek isterim ki, öğrenciler genellikle matematiği ezberci bir yaklaşımla öğrenirler. Öğrenciler çoğu zaman formülleri ezberleseler de, hangi durumlarda ve nasıl uygulanacağını tam olarak kavrayamazlar. Bu da öğrencilerin yeni tip sorular karşısında şaşkınlık yaşamasına neden olur."
Mevcut eğitim yılında yapılan mezuniyet sınavlarının sonuçları, bu yılki sınavın en büyük "sürprizinin" Azerbaycan dili dersi için hazırlanan dilbilgisi soruları olduğunu göstermektedir:
"Soruların beklenenden daha karmaşık olması, öğrencilerin zamanlarının büyük bir kısmını bu derse ayırmasına neden olmuştur. Bu da doğrudan diğer derslere (Matematik ve Yabancı dil) ayrılan sürenin kısalmasına ve genel sınav sonuçlarında ciddi gerilemelere yol açmıştır. Önceki yılların istatistikleriyle karşılaştırma yapıldığında, öğretim dilindeki temel zorluğun hala metin testleriyle ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Adayların en çok hata yaptığı noktalar şunlardır: Verilen metinden mantıksal sonuç çıkarmak, yazarın "satır altı" mesajını (alt anlamını) bulmak, kelimenin bağlama uygun anlamını belirlemek vb.
Özellikle gazetecilik metinlerinde olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerinin kurulması çoğu zaman yanlış yorumlanmaktadır. Bu başarısızlığın temelinde iki temel neden yatmaktadır: Birincisi, mevcut hazırlık sisteminin öğrencileri analiz etmekten çok, şablon kuralları ezberlemeye teşvik etmesi. İkincisi ise öğrencilerin edebi eserlerden uzak kalması, kelime dağarcıklarını sınırlamakta ve metni hızlı kavrama yeteneklerini zayıflatmaktadır.
Son olarak yabancı dil sınavı için şunu belirtebilirim ki, geleneksel dilbilgisi sorularında öğrenciler yüksek sonuçlar gösterse de, uygulamalı dil becerileri bölümünde tablo keskin bir şekilde değişmektedir. İstatistikler, adayların çoğunun hızlı konuşma temposunu takip etmekte, aynı anda hem dinleyip hem de not almakta zorlandığını göstermektedir."
Ancak sorun sadece öğrencilerin hazırlık seviyesiyle ilgili değil
"Bazı durumlarda, sınav salonlarındaki ses yükselticilerde meydana gelen teknik arızalar ve sesin net duyulmaması, sonuçları doğrudan olumsuz etkileyen faktörler arasındadır. Gelecek eğitim yılından itibaren sınav yapısında değişiklikler beklendiğini göz önünde bulundurursak. Yeni formata göre: Dinleme ve okuma metinleri üzerindeki açık sorular tamamen kapalı (test) veya Doğru/Yanlış tipi görevlerle değiştirilecektir. İki metnin sunulacağı bu bölümde temel zorluk soruların zorluğu değil, zamanın doğru dağıtılması olacaktır.
Bu değişikliklerin öğrencilerin yükünü bir miktar hafifleteceği beklense de, yazma becerisiyle ilgili durum farklıdır. Adayların en zayıf noktası hala düşüncelerini yapılandırılmış, dilbilgisel ve sözcüksel açıdan doğru bir şekilde ifade edememeleridir. Yeni kurallara göre, öğrencilerden en az 100 kelimeden oluşan bir deneme yazma talebi, yazma alışkanlıkları zayıf olan adaylar için yeni ve daha ciddi sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir."
