"Sınav sorularını değerlendirmek için acele etmemek gerekir".
Bu sözleri "AzEdu podcast"inde eğitim araştırmacısı Elmin Nuri mezuniyet sınavlarında beklenen değişiklikler hakkında konuşurken söyledi.
O, sınav sorularını değerlendirirken acele etmemek gerektiğini ve bu sürecin istatistiksel, bilimsel analizlere dayanması gerektiğini belirtti:
"Öncelikle, mezuniyet sınavlarından hemen sonra sosyal ağlarda sorularla ilgili çok sayıda şikayet dile getiriliyor. İnsanlar soruların zorluğundan şikayet ediyor ve çeşitli görüşler belirtiyorlar. Halbuki sınav sorularını değerlendirmek için acele etmemek gerekir.
Herhangi bir sorunun zorluk seviyesini belirlemek için istatistiksel ve bilimsel analizlere dayanmak gerekir. Bu analizler, genellikle, sınavlar tamamlandıktan sonra yayınlanır. Şahsen ben bu analizlerle tanıştığımda, konuların yeterince derinlemesine incelendiğini görüyorum. Bu bilgilerle tanışmak çok önemlidir.
Doğrusunu söylemek gerekirse, ister 9. ister 11. sınıflar için mezuniyet sınavlarından sonra sosyal ağlarda her zaman soruların zor olduğu yönünde görüşler dile getiriliyor. Ben 35 yaşındayım ve bu alanda faaliyet gösterdiğim süre boyunca sınavdan sonra soruların harika olduğunu söyleyen insanlara, neredeyse hiç rastlamadım. Aksine, her defasında soruların kalitesiz, zor veya kusurlu olduğu yönünde görüşler duyuyoruz.
Aslında sınavın zor veya kolay olduğunu belirli ölçüde sonuçlar temelinde değerlendirmek mümkündür. Örneğin, geçen yıl mezuniyet sınavlarında maksimal puan toplayan adayların sayısı daha fazlaydı. Yanılmıyorsam, bu rakam 50'den fazla olmuştu. Bu yıl ise bu gösterge oldukça düşüktü".
Testolojinin temel prensiplerinden biri soruların zorluk derecesine göre doğru dağıtılmasıdır:
"Örneğin, sınavda 30 soru varsa, onlar zorluk seviyesine göre kolay, orta ve zor gruplara ayrılmalıdır. Soruların sayısı 15, 30 veya 60 olmasından bağımsız olarak, onların zorluk derecesine uygun dağılımı sağlanmalıdır. Bu, sadece Azerbaycan'da değil, genel olarak testolojide uygulanan temel yaklaşımlardan biridir.
Ben Devlet Sınav Merkezi'nin, Bilim ve Eğitim Bakanlığı'nın veya herhangi başka bir kurumun pozisyonunu savunmak amacıyla konuşmuyorum. Amacım konuya bilimsel ve objektif yaklaşmaktır. Konunun mahiyeti şudur ki, Devlet Sınav Merkezi testolojinin temel prensiplerine uygun olarak soruları zorluk derecesine göre gruplandırır. Bugün tek bir eğitim programı mevcuttur. Bu program çerçevesinde içerik hatları ve içerik standartları belirlenmiştir. Devlet Sınav Merkezi de soruları bu standartlar temelinde hazırlar.
Bu fikrime şüpheyle yaklaşanlar Azerbaycan Cumhuriyeti Eğitim Enstitüsü'nün resmi sitesine girerek ilgili müfredatları ve içerik standartlarını araştırabilirler. Böylece, Devlet Sınav Merkezi'nin soruları hangi standartlar temelinde hazırladığını kendileri de kontrol edebilirler. Sorun şudur ki, mezuniyet sınavına katılan öğrencilerin hazırlığı her zaman bu içerik standartları temelinde kurulmuyor. Sonuç olarak zarar gören öğrenci ve veli oluyor.
Hayal edin, ben 9. veya 11. sınıf öğrencisiyim. İçerik standartlarının ne olduğunu, soruların hangi kriterler temelinde hazırlanması gerektiğini, hangi içerik hatlarının dikkate alındığını ve öğretimle değerlendirme arasında hangi uyumun korunması gerektiğini bilmiyorum.
Eğer öğrenci bu konulardan habersizse ve hazırlık süreci de ilgili standartlara dayanmıyorsa, sınavda zorlukla karşılaşması şaşırtıcı değildir. Böyle bir durumda ise ortaya çıkan duruma sadece sınav sorularının zorluğu prizmasından yaklaşmak doğru olmaz. Öğretim sürecinin, hazırlık sisteminin ve değerlendirme kriterlerinin birbiriyle uyumu da dikkatle araştırılmalıdır".
