ABD üniversitelerinde öğrencilerin yapay zekayı yaygın kullanması üzerine, bilgiyi değerlendirmek için giderek daha fazla sözlü sınav uygulanıyor. Öğretim üyeleri, evde hazırlanan yazılı ödevlerin "aşırı derecede mükemmel" olduğunu ancak öğrencilerin bu ödevlerin içeriğini açıklarken sıklıkla zorlandıklarını belirtiyorlar. Bu durum, öğrencilerin eleştirel düşünme ve bağımsız analiz becerileriyle ilgili ciddi endişelere yol açıyor.
Ülkemizde de artık öğrenciler dersler için yapay zekayı yaygın olarak kullanıyorlar. Hatta çoğu zaman bunu sadece yardımcı bir araç olarak değil, dersin açıklamasını veya cevapları almak için ana kaynak olarak kullanıyorlar.
Bu nedenle, ülkemizde de ABD üniversitelerinde uygulanan sözlü sınav sisteminin kullanılıp kullanılamayacağı sorusu ortaya çıkıyor? Genel olarak böyle bir sisteme ihtiyaç var mı?
AzEdu.az'a konuyla ilgili açıklama veren Bilim ve Eğitim Bakanlığı Kamuoyu Kurulu sekreteri Günay Ekberova, bazı yazılı ödevlerin teknik açıdan çok mükemmel olmasına rağmen, öğrencilerin bu içeriği açıklamakta zorlandıklarının artık gözlemlendiğini kaydetti:
"ABD üniversitelerinde yapay zekanın yaygınlaşması karşısında sözlü sınavların uygulanması rastgele bir yaklaşım değil, daha çok ortaya çıkan yeni gerçekliğe uyarlanmış bir değerlendirme modelidir. Çünkü artık gözlemleniyor ki, bazı yazılı ödevler teknik açıdan çok mükemmel olsa da, öğrenciler bu içeriği açıklamakta zorlanıyorlar. Bu da onların konuyu anlaması, eleştirel düşünmesi ve bağımsız analiz becerileriyle ilgili sorular yaratıyor.
Benzer eğilim ülkemizde de hissedilmektedir. Öğrenciler yapay zeka araçlarından yaygın olarak yararlanıyor ve bazı durumlarda bu araçlar öğrenme sürecine destek olmaktan çok hazır cevap kaynağına dönüşüyor. Bu da değerlendirme mekanizmalarının yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor.
Sözlü sınavların temel avantajı, bu formatın öğrencinin konuyu ne kadar anladığını, fikrini nasıl ifade ettiğini ve gerçek zamanlı olarak nasıl düşünebildiğini daha objektif bir şekilde ortaya çıkarmasıdır. Bununla birlikte, bu yaklaşım eleştirel düşünme ve iletişim becerilerinin gelişimini de teşvik ediyor."
Bu sistemin ülkemizde doğrudan ve tam olarak uygulanması belirli zorluklarla birlikte gelebilir:
"Ancak bu sistemin ülkemizde doğrudan ve tam olarak uygulanması belirli zorluklarla birlikte gelebilir. Sınıfların kalabalık olması, öğretmenlerin iş yükü ve mevcut değerlendirme modellerinin ağırlıklı olarak yazılı ve test odaklı olması bu geçişi aşamalı olarak gerçekleştirmeyi daha uygun hale getiriyor.
Bu bakımdan, daha etkili bir yaklaşım olarak yazılı değerlendirme ile birlikte sözlü unsurların da entegrasyonu tavsiye edilebilir. Kısa sunumlar, açıklayıcı sorular, proje tabanlı ödevler ve ders içi aktif tartışmalar bu yönde pratik adımlar olarak değerlendirilebilir.
Sonuç olarak, amaç yapay zekadan yararlanmayı kısıtlamak değil, onu doğru ve amaçlı bir şekilde öğretim sürecine entegre etmektir. Temel öncelik ise öğrenci ve öğrencilerin bağımsız düşünme, analiz ve ifade becerilerinin korunması ve geliştirilmesidir."
