Okullarda öğrencilere uygulanan ceza tedbirleri dünya genelinde en çok tartışılan pedagojik ve hukuki konulardan biri olarak kabul edilmektedir.
Birçok ülkede fiziksel ceza tamamen yasaklanmış olsa da, bazı devletlerde disiplinin korunması amacıyla bu yöntemler hala uygulanmaktadır.
Dünyanın farklı ülkelerinde okullarda kullanılan ceza tedbirleri ise hem yaklaşım hem de sertlik açısından birbirinden ciddi şekilde farklılık göstermektedir.
AzEdu.az dünyada okullarda öğrencilere karşı uygulanan ceza tedbirlerini araştırdı:
Singapur'da okullarda fiziksel ceza sadece erkek öğrencilere uygulanır ve bu, kanunla düzenlenen resmi bir süreçtir. Mayıs 2026'da hükümet, zorbalık (bullying) olaylarına karşı bu cezayı daha da güçlendirdi. Kanuna göre, zorbalık yapan erkek öğrencilere en son çare olarak 3 darbeye kadar sopa cezası verilebilir. Ancak bu ceza her öğretmen tarafından değil, sadece müdürün izniyle yetkili kişiler tarafından, öğrencinin sağlık ve psikolojik durumu dikkate alınarak uygulanır. Kız öğrencilere karşı fiziksel ceza uygulaması ise Singapur mevzuatı ile kesinlikle yasaktır. Onlar, okuldan uzaklaştırma veya davranış notunun düşürülmesi gibi diğer cezalarla karşılaşırlar.
Güney Kore'de 2021 yılında medeni kanunda yapılan değişiklikle ebeveynlerin ve öğretmenlerin çocuklara fiziksel ceza verme hakkı resmen kaldırıldı. Ancak son yıllarda okullarda öğretmenlere karşı saygısızlığın ve öğrenci şiddetinin artması fonunda, bazı muhafazakar gruplar disiplin tedbirlerinin yeniden sertleştirilmesini talep ediyorlar. Halihazırda Kore'de fiziksel ceza yasak olsa da, "manevi cezalar" – örneğin, öğrencinin herkesin önünde özür dilemesi, kamu yararına işlere dahil edilmesi veya uzun süreli uzaklaştırma gibi tedbirler çok sert bir şekilde uygulanmaktadır.
Singapur'un komşusu olan Malezya'da da "sopa ile dövme" hala resmi disiplin kurallarına dahildir. Malezya Eğitim Bakanlığı'nın kurallarına göre, ciddi disiplinsizlik yapan (uyuşturucu, sigara, şiddet, saygısızlık) öğrencilere belirli limitler dahilinde fiziksel ceza verilebilir. Singapur'dan farklı olarak, burada bazı durumlarda ceza tüm sınıfın önünde değil, özel odalarda uygulanır ki, bu da öğrencinin onurunun alçaltılmaması ilkesiyle açıklanır.
Afrika'nın birçok ülkesinde, özellikle Nijerya'da okullarda fiziksel ceza yaygındır. Nijerya mevzuatı öğretmenlere öğrencileri "makul ölçüde" fiziksel olarak cezalandırmaya izin verir. Bu, genellikle ele veya arkaya sopa ile vurmak şeklinde olur. Kenya gibi ülkelerde fiziksel ceza resmen yasaklanmış olsa da, son raporlar gösteriyor ki, kırsal bölgelerdeki okullarda öğretmenler hala disiplini korumak için bu yöntemi kullanıyorlar. 2026 yılı için verilen bilgilere göre, bu bölgelerde fiziksel ceza alan öğrencilerin oranı hala yaklaşık %70'in üzerindedir.
ABD'nin bazı eyaletlerinde (özellikle güney eyaletlerinde, örneğin Mississippi, Alabama, Teksas) devlet okullarında fiziksel ceza (paddling – tahta kürekle vurma) hala yasaldır. Her yıl on binlerce Amerikalı öğrenci bu tür cezaya maruz kalır. Ebeveynler bazen öğretim yılının başında çocuklarına fiziksel ceza verilmesine rıza gösteren belgeler imzalarlar. Kuzey eyaletlerinde ise bu uygulama tamamen yasaktır ve suç sayılır.
Bazı Orta Doğu ülkelerinde, özellikle daha muhafazakar sisteme sahip bölgelerde (örneğin, Afganistan'ın bazı kısımları veya geçmişte Suudi Arabistan) kırbaçlama veya şaplakla vurma gibi ceza türleri tartışma konusu olmuştur. Ancak belirtmek gerekir ki, Suudi Arabistan son yıllarda yaptığı reformlarla okullarda ve mahkemelerde şaplak cezasını büyük ölçüde kaldırmıştır. Buna rağmen, bazı bölgelerde "ta'zir" (hakimin veya öğretmenin takdirine kalan ceza) çerçevesinde sert fiziksel tedbirler hala kalmaktadır.
Avrupa Birliği ülkelerinin neredeyse tamamında ve özellikle İsveç (dünyada çocuklara karşı fiziksel cezayı yasaklayan ilk ülke, 1979), Finlandiya ve Norveç'te çocuğa karşı herhangi bir fiziksel temas ceza türü olarak kesinlikle yasaktır. Bu ülkelerde en sert ceza öğrencinin psikologla görüşmesi, sosyal hizmetlere dahil olması veya okuldan uzaklaştırılmasıdır. Onlar, fiziksel cezanın çocuğun beyninde şiddeti "problemlerin çözüm yolu" olarak kodladığını düşünürler.
Pakistan'da okullarda fiziksel ceza (genellikle "maar" olarak adlandırılır) resmi olarak yasaklanmış olsa da, gerçekte hala çok sert uygulanmaktadır. 2021 yılında İslamabad'da kabul edilen yeni kanunla çocuklara karşı her türlü fiziksel şiddet suç sayılsa da, ülkenin ücra eyaletlerinde, özellikle dini okullarda (medreselerde) öğrencilerin ayaklarından asılması veya ağır sopa darbeleriyle cezalandırılması hallerine rastlanmaktadır.
Japonya'da fiziksel ceza (taibatsu) 1947'den beri kanunla yasaktır ve 2020 yılında bu kanun daha da sertleştirilmiştir. Ancak Japonya'da cezalar fiziksel acıdan daha çok sosyal ve akademik baskı üzerine kuruludur. Öğretmenler öğrencinin "Naishinsho" adlı kişisel kayıt belgesine olumsuz yorumlar yazarak onu tehdit ederler; bu belge öğrencinin gelecekte üniversiteye kabul olmasına doğrudan etki eder. Ayrıca, öğrencinin tüm sınıf önünde temizlik işlerine dahil edilmesi veya gruptan tecrit edilmesi (ostrasizm) Japonya'da en ağır psikolojik ceza türlerinden biri olarak kabul edilir.
Hindistan'da 2009 yılında kabul edilmiş "Çocukların Ücretsiz ve Zorunlu Eğitim Hakkı Yasası" her türlü fiziksel ve psikolojik tacizi yasaklar. Buna rağmen, Hindistan'ın kırsal bölgelerinde öğrencilerin güneş altında saatlerce diz üstü tutulması, ağır çantalarla "yarasa" pozisyonunda durmaya zorlanması (murga pozisyonu) gibi arkaik cezalar hala kalmaktadır. Bu cezalar öğrencinin hem fiziksel dayanıklılığını sınar, hem de onu sınıf arkadaşları karşısında alçaltır.
Doğu Afrika'da yer alan Tanzanya, dünyada okullarda sopa cezasının (corporal punishment) en resmi ve yasal olduğu ülkelerden biridir. Burada eğitim kuralları müdürlere öğrencinin disiplinsizliğine göre ona sopa ile darbe indirmeye doğrudan izin verir. Hatta bazı durumlarda bölgesel yetkililer okullara gelerek öğrencileri toplu şekilde cezalandırırlar. Hükümet bu metodun öğrencilerin başarılarını artırdığını iddia eder, ancak uluslararası insan hakları grupları buna karşı keskin mücadele yürütür.
Avrupa'nın en büyük ülkelerinden biri olan Fransa'da okullarda fiziksel ceza uzun yıllar idi ki, gayri resmi olarak "terbiye yöntemi" olarak kabul ediliyordu. Ancak 2019 yılında Fransa parlamentosu "Okulda ve Ailede Şiddete Karşı Kanun" kabul ederek her türlü fiziksel cezayı, o cümleden hafif şaplağı bile yasakladı. Şimdi Fransa'da öğretmenler öğrenciyi cezalandırmak için onu "tehlikeli davranış" bahanesiyle dersten çıkarabilir veya ebeveynleriyle birlikte özel etik komisyona davet edebilirler.
