"Postendüstriyel toplum koşullarında Azerbaycan üniversiteleri, geleneksel diploma veren eğitim kurumundan bilgi üreten, insan sermayesini oluşturan ve bölgesel ekonomik kalkınmayı yönlendiren stratejik bir merkeze dönüşmelidir".
Bu sözleri AzEdu.az'a yaptığı açıklamada Azerbaycan, Rusya ve Türkiye'nin iktisat bilimleri doktoru, profesör Zahid Məmmədov belirtti.
Profesör, XXI. yüzyılda ekonomik büyümenin temel kaynağının hammadde ve fiziksel kaynaklar değil, entelektüel sermaye, inovasyon ve teknolojik çeviklik olması nedeniyle yükseköğretim sisteminin de yapısal ve işlevsel açıdan yenilenmesi gerektiğini kaydetti:
"Azerbaycan ekonomisi enerji tabanlı modelden dijital ve hizmet odaklı modele geçiş aşamasında olduğu için üniversiteler, işgücü piyasasının değişen taleplerine operatif cevap verebilen esnek kurumlara dönüşmelidir.
Bu bağlamda üniversiteler, bölgesel insan sermayesi platformu işlevini yerine getirmeli, işgücü piyasasının talebi ile personel arzının karşılaştığı ve dengelendiği analitik bir merkez olarak faaliyet göstermelidir. Her yükseköğretim kurumunda işgücü piyasası izlemesi yapan, mezunların kariyer yörüngesini takip eden ve sektörler bazında beceri haritası hazırlayan yapısal birimlerin oluşturulması zorunludur. Postendüstriyel aşamada ana hedef kitle sadece geleneksel öğrenci kontenjanı değil, aynı zamanda uzmanlığını değiştirmek veya bilgilerini güncellemek isteyen yetişkin uzmanlardır.
Bu nedenle üniversiteler, modül tabanlı, kısa süreli ve sertifika odaklı ek eğitim programlarını genişletmeli ve kesintisiz eğitim modelini temel işlevlerinden birine dönüştürmelidirler. Yükseköğretim kurumlarının finansal modeli de değişmeli, ek eğitim, kurumsal siparişler ve araştırma hibeleri önemli bir gelir kaynağına dönüşmelidir.
Postendüstriyel toplumda tüm üniversitelerin aynı tipte olması verimli değildir, bu nedenle sistem içinde araştırma üniversiteleri, uygulamalı teknoloji üniversiteleri ve bölgesel eğitim merkezleri gibi işlevsel farklılaşma yapılmalıdır. Kaynakların dağıtılması yerine öncelikli alanlar üzerinde yoğunlaşma sağlanmalı ve seçilen yönlerde yüksek nitelikli doktora ve araştırma okulları oluşturulmalıdır".
Yönetim modelinde akademik özerklik genişletilmeli, ancak bu özerklik sonuç odaklı hesap verebilirlik ve performans tabanlı değerlendirme mekanizması ile dengelenmelidir
"Üniversite yönetiminin seçimi veya atanması akademik itibar, yönetim becerisi ve stratejik bakış açısı gibi kriterler temelinde gerçekleştirilmelidir.
Uluslararasılaşma yönünde ortak diploma ve ortak bilimsel projelerin genişletilmesi temel önceliklerden biri olmalıdır. Dijital okuryazarlık ve yapay zeka becerileri tüm uzmanlık alanlarında temel yetkinlik olarak uygulanmalı ve öğretim programları düzenli olarak güncellenmelidir.
Üniversiteler sanayi ve iş dünyası yapılarıyla kurumsal işbirliği kurmalı, fakülte düzeyinde Sanayi Danışma Kurulları oluşturmalı ve reel sektörün siparişleri temelinde programlar hazırlamalıdır. Eğer yapısal dönüşüm gerçekleştirilmezse, diploma enflasyonu artacak, mezunların işgücü piyasasıyla uyumu zayıflayacak ve entelektüel göç hızlanacaktır.
Aksine, üniversiteler postendüstriyel dönüşümün öncü gücüne dönüşürse, insan sermayesinin kalitesi yükselecek, inovasyon ekosistemi güçlenecek ve Azerbaycan yükseköğretimi uluslararası rekabet ortamına entegre olacaktır. Böylece, postendüstriyel toplumda Azerbaycan üniversitelerinin yeni modeli kavramsal bir değişiklik değil, milli kalkınma stratejisinin yapısal bir unsuru olarak şekillendirilmelidir".
