Yurt dışında eğitim alan vatandaşların edindikleri yeterliliklerin ülke içinde tanınması meselesi son yıllarda güncelliğini korumuştur. Küreselleşme, uluslararası öğrenci hareketliliğinin artması ve yabancı yükseköğretim kurumlarına ilginin yükselmesi, diplomaların tanınması sürecini eğitim politikasının önemli yönlerinden birine dönüştürmüştür.
Son beş yıl içinde diplomaların tanınmasıyla ilgili başvuruların istatistiksel göstergeleri nasıl olmuştur? Bu dönem içinde kaç diplomanın tanınmasından ret kararı verilmiş ve kaç diplomaya olumlu görüş bildirilmiştir? Diplomaların tanınmaması durumlarının başlıca nedenleri nelerdir?
Konuyla ilgili AzEdu.az Eğitim Portalı Eğitimde Kalite Güvence Ajansı'na (TKTA) sorgu yöneltmiştir.
Ajans'tan sorgumuza yanıt olarak bildirilmiştir ki, 01.01.2021-16.02.2026 tarihleri arasında yabancı yeterliliklerin tanınmasıyla ilgili toplamda 25145 başvuru üzerinden ekspertiz yapılmıştır:
“Şöyle ki, Yapılan ekspertiz sonucuna göre, 20.855 başvuruya olumlu görüş verilmiş ve başvuru sahiplerine yurt dışında edindikleri yeterliliklerin tanınmasına dair ilgili belgeler sunulmuştur. Diğer 4.290 başvuruya ise olumsuz görüş bildirilerek, bu kişilerin yükseköğretim uzmanlıklarının ülke genelinde tanınmaması hakkında karar alınmıştır.
Ajans bildirmiştir ki, ret durumlarının başlıca nedenleri şunlardır:
"Eğitim yükünün eğitim alınan ülkede belirlenen normatiften az olması; eğitim dilinin yetersiz seviyede olması; hem eğitim yükünün normatiften az olması, hem de eğitim diliyle ilgili uyumsuzluk; uzmanlık alanında önemli farkın bulunması; diplomanın orijinalliğinin teyit edilmemesi vb.
Ülkeler bazında başvuru sayısına bakıldığında Rusya Federasyonu, Türkiye Cumhuriyeti, Ukrayna, Gürcistan ve Birleşik Krallık ön sıralarda yer almaktadır. En çok başvuru yapılan uzmanlık alanları ise hukuk, iktisat, finans, tıp ve işletme yönetimidir”.
Açıklanan istatistiksel göstergeler, son beş yılda diplomaların büyük çoğunluğu hakkında olumlu karar verilmiş olsa da, belirli bir kısım için ret durumlarının da yeterince olduğunu göstermektedir. Bu ise, yurt dışında eğitim almayı planlayan kişiler için seçilen yükseköğretim kurumunun, programın akreditasyonunun, eğitim yükünün ve dil gerekliliklerinin dikkatle araştırılmasının önemini bir kez daha teyit etmektedir. Diplomaların tanınması sürecinde şeffaflık ve normatif gerekliliklere uygunluk, hem eğitimin kalitesinin korunmasına hem de iş piyasasında adil bir rekabet ortamının oluşmasına hizmet etmektedir.
