Son zamanlarda mezuniyet sınavlarıyla ilgili toplumda çeşitli tartışmalar yapılmaktadır. 9 Mart tarihinde yapılan mezuniyet sınavının adayların iddiasına göre zor olduğunun belirtilmesinin ardından sınavların düzenlenmesiyle ilgili farklı teklifler dile getirilmektedir.
Bu teklifler arasında mezuniyet sınavlarının iki defa, ayrı ayrı zamanlarda yapılması da yer almaktadır. Diğer bir teklif ise sınavın yalnızca bir defa olmak üzere tüm adaylar için aynı anda düzenlenmesidir.
Konuyla ilgili AzEdu.az'a açıklama yapan “Yılın genç öğretmeni” yarışmasının galibi Əlihüseyn Yaqubov, uzmanların soruları aynı seviyede hazırlamaya çalışsalar da yine de belirli sorunların ortaya çıktığını belirtmiştir:
“Düşünüyorum ki, tüm sınavlar öğrenciler için aynı anda yapılmalıdır. Çünkü bölgelere ayrılarak sınavların farklı zamanlarda yapılması durumları var ve öğrenciler farklı zamanlarda sınava giriyorlar. Tabii ki bu, aynı sorularla gerçekleştirilemez. Sınavların farklı zamanlarda yapılması ise temel bir sorunu ortaya çıkarır ki, bu da soruların seviyesi meselesidir.
Uzmanlar soruları aynı seviyede hazırlamaya ne kadar çalışsalar da yine de belirli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Hatta sorun olmasa bile, insanlar bunu sık sık tartışma konusuna çevirirler ki, birinci bölgenin sınavı daha zordu, ikinci bölgenin sınavı ise daha kolaydı veya tam tersi. Yani bu tip tartışmalara yol açılmaktadır.
Aslında sınavların hepsinin aynı anda yapılması ve aynı sorular temelinde düzenlenmesi daha uygun olurdu. Elbette, biz bunu ne kadar adil kurmaya çalışsak da, hem insanların psikolojisinde belirli sorular oluşuyor, hem de ister istemez aynı tip sınavın farklı zamanlarda ve farklı sorularla yapılması ne kadar adil olduğu hakkında düşünceler ortaya çıkıyor.
Yıllar önce de bunun örneklerini çok gördük. Örneğin, aynı seviyede iki öğrenciyi ele alalım. Diyelim ki, her ikisinin potansiyeli 100 puan üzerinden 70 puan toplamaktır. Onlardan biri nispeten zor bir sınava giriyor ve 70 puan topluyor. Diğeri ise nispeten kolay bir sınava giriyor ve 75 puan topluyor.
Böyle bir durumda sınavın bu şekilde düzenlenmesi diğer öğrencilerin hakkına girmek demektir. Bu nedenle bu konular mutlaka araştırılmalı ve ilgili kurum bu mesele üzerinde düşünmelidir. Çünkü bu sınavlar bu şekilde devam ettikçe, sorular ve memnuniyetsizlikler de artmaya devam edecektir”.
“Yılın genç öğretmeni” yarışmasının galibi Aynur Axundova ise, sınav varyantlarına bakıldığında bazı durumlarda bölgeler arasında konuların dağılımının bile farklı olduğu görülmektedir:
“Hâlihazırda mezuniyet sınavları iki bölge üzere farklı günlerde ve çeşitli varyantlarla yapılmaktadır. Ancak birçok durumda hem öğrenciler hem de öğretmenler ikinci bölgede yapılan sınavın daha zor olduğunu düşünmektedirler. Sınavdan sonra bu mesele sık sık tartışılmakta ve öğrenciler arasında belirli memnuniyetsizlikler oluşmaktadır.
Problemin temel tarafı şudur ki, sonunda her iki bölgeden olan öğrenciler aynı üniversitelere, hatta aynı fakültelere kabul olmaktadırlar. Ancak onlar farklı varyantlarda ve bazen zorluk seviyesi farklı olan sorulara cevap vermiş olmaktadırlar. Bu ise sonuçların adilliği ile ilgili sorular yaratmaktadır.
Bu konuyla ilgili çoğu zaman Devlet Sınav Merkezi tarafından soruların dengeli bir şekilde hazırlandığı belirtilmektedir. Ancak sınav varyantlarına bakıldığında görülüyor ki, bazı durumlarda bölgeler arasında konuların dağılımı bile farklı olmaktadır. Tüm konuların kapsanması olumlu bir durumdur, ancak bu durum zorluk seviyesi açısından tam bir eşitlik yaratmayabilir.
Teklifim şundan ibarettir ki, mezuniyet sınavları aynı günde yapılsın. Varyantlar ise sadece soruların yerlerinin değiştirilmesiyle değil, tüm konuları kapsayan, ancak içerikçe farklı hazırlanmış sorularla düzenlensin.
Bu yaklaşım hem kopya riskini minimuma indirir, hem de bölgeler arasında zorluk farkıyla ilgili oluşan memnuniyetsizlikleri ortadan kaldırabilir. Sonuç olarak tüm adaylar için daha adil ve şeffaf bir sınav ortamı oluşur”.
