Geçen yıl Milli Meclis'te yükseköğretimin üçüncü aşaması olan doktora eğitiminin tek aşamalı modele geçirilmesiyle ilgili konu tartışıldı. Tartışmalar sırasında bu modelin uluslararası deneyime uyum sağlama ve bilimsel araştırmaların verimliliğinin artırılması açısından önemli olduğu belirtildi. Ancak şimdiye kadar söz konusu değişikliklerin ne zaman ve hangi mekanizmalar temelinde uygulanacağıyla ilgili somut bir bilgi açıklanmadı.
Doktora eğitim aşamasının tek aşamalı modele geçirilmesiyle ilgili kararın uygulama tarihi belirlendi mi? Bu değişikliklerin hayata geçirilmesi için mevzuatta hangi düzeltmelerin yapılması öngörülüyor?
Konuyla ilgili AzEdu.az'a açıklama yapan Milli Meclis Bilim ve Eğitim Komitesi üyesi Elnare Akimova, geçen yıl Milli Meclis'te yükseköğretimin üçüncü aşaması olan doktora eğitiminin tek aşamalı modele geçirilmesiyle ilgili yapılan tartışmaların bilim camiasında ciddi ilgi uyandırdığını belirtti:
"Bu tartışmalar sırasında vurgulanmıştır ki, mevcut iki aşamalı sistem - felsefe doktoru (PhD) ve bilim doktoru aşamaları- esas olarak Sovyet döneminden miras kalmış bir yapı olmakla birlikte, modern uluslararası akademik ortamın taleplerine tam olarak cevap vermemektedir. Tek aşamalı modele geçiş ise doktora eğitiminin daha esnek, araştırmaya yönelik ve uluslararası standartlara uygun bir şekilde düzenlenmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, şimdiye kadar bu değişikliklerin somut olarak ne zaman ve hangi mekanizmalar temelinde uygulanacağıyla ilgili resmi bir karar veya kesin bir yol haritası ilan edilmemiştir.
Mevcut aşamada doktora eğitiminin tek aşamalı modele geçirilmesiyle ilgili uygulama tarihi belirlenmemiştir. Konu kavramsal düzeyde tartışılsa da, hukuki açıdan bu reformun hayata geçirilmesi için normatif-hukuki altyapının tam olarak oluşturulması zorunludur. Bu ise ilk olarak “Eğitim Hakkında” kanuna, ayrıca yükseköğretim ve bilimsel derecelerin verilmesini düzenleyen diğer normatif düzenlemelere ilgili değişikliklerin yapılmasını gerektirmektedir.
Mevzuatta doktoranın yapısı, süresi, içeriği, bilimsel derecelerin verilme usulü ve mevcut bilimsel derecelerin gelecekteki statüsüyle ilgili hükümler yeniden düzenlenmelidir. Özellikle bilim doktoru derecesinin akıbeti, geçiş döneminde mevcut doktora öğrencilerinin hakları ve yeni sisteme adaptasyon mekanizmaları açıkça belirlenmelidir. Bu değişiklikler Milli Meclis tarafından kabul edilmeden ve ilgili uygulama mekanizmaları onaylanmadan reformun pratik aşamaya geçmesi mümkün değildir".
"Yeni modelin uygulanması sırasında temel hedeflerden biri bilimsel araştırmaların kalitesinin yükseltilmesi ve Azerbaycan PhD derecesinin uluslararası düzeyde tanınmasının güçlendirilmesidir",-diye milletvekili sözlerine ekledi:
"Tek aşamalı doktora modeli çerçevesinde araştırma faaliyeti eğitim sürecinin merkezine alınmalı, doktora öğrencisinin bilimsel çalışması eğitimin başlangıç aşamasından itibaren sistematik bir şekilde planlanmalı ve aşamalı değerlendirme mekanizmalarıyla desteklenmelidir. Bilimsel danışmanlık kurumunun güçlendirilmesi, tez konularının güncelliğinin ve pratik öneminin artırılması, ayrıca doktora öğrencilerinin metodolojik ve akademik yazım becerilerinin geliştirilmesi bu açıdan özel bir önem taşımaktadır.
Uluslararası tanınmanın sağlanması ise doktora programlarının Avrupa yükseköğretim alanının taleplerine uyumlaştırılması, kalite güvence mekanizmalarının güçlendirilmesi ve bilimsel sonuçların uluslararası akademik ortamda görünürlüğünün artırılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Uluslararası indeksli dergilerde yayınlar, yabancı bilimsel merkezlerle ortak araştırmalar, doktora öğrencilerinin uluslararası bilimsel konferans ve programlara katılımı yeni modelin temel bileşenlerinden biri olarak öngörülmelidir. Bu yaklaşım hem bilimsel araştırmaların seviyesini yükseltecek hem de Azerbaycan PhD derecesinin yurt dışında tanınmasını kolaylaştıracaktır.
Doktora eğitiminin tek aşamalı modele geçirilmesi fikri stratejik açıdan önemli ve gerekli bir reform olarak değerlendirilse de, şu anda bu kararın uygulanmasına dair somut bir tarih mevcut değildir. Sürecin başarıyla hayata geçirilmesi için mevzuat altyapısının iyileştirilmesi, kurumsal mekanizmaların oluşturulması ve uluslararası standartlara uygun kalite güvence sisteminin kurulması belirleyici rol oynayacaktır. Bu meseleler tam olarak çözüldükten sonra doktora reformlarının pratik aşamaya geçmesi ve akademik ortam için daha net perspektiflerin oluşması beklenebilir".
