Bu makale HR Option şirketinin kurucu ortağı ve direktörü, iş ve kariyer gelişimi uzmanı Elgün Oruclu ile yapılan röportaj temelinde hazırlanmıştır.
Uzun yıllardır gençlerin kariyer yönlendirmesi, iş piyasasının dinamikleri ve uzmanlık seçimi süreçleri üzerinde çalışan Elgün Oruclu, ortaokuldan iş piyasasına geçişin sadece bireysel değil, stratejik düzeyde toplumun geleceğini belirleyen bir aşama olduğunu vurgulamaktadır.
Uzmanlık seçimi sadece bireysel kaderleri şekillendirmez.
Öğretmenler ve aday öğrenciler için en önemli konulardan biri, ortaokulda edinilen bilgilerin doğru yöne yönlendirilmesidir. Bazen duygusal, tesadüfi veya dış etkiler altında yapılan uzmanlık seçimi sonucunda, kabul sınavı puanına dayalı yerleştirme süreci her zaman bireyin potansiyeli ve ilgi alanlarıyla örtüşmemektedir.
Bu süreç sadece bireysel kaderleri değil, uzun vadeli perspektifte toplumun sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimini de şekillendirmektedir.
Doğru yönlendirmenin önemi
Ortaokulda yapılan yönlendirme, öğrencilerin gelecekteki meslek ve uzmanlık seçiminde belirleyici rol oynamaktadır. Öğretmenin dersi sevdirebilmesi, uyguladığı metodoloji, aile ve sosyal çevrenin etkisi, medya kaynakları ve ebeveynlerin iş piyasası hakkındaki bilgi düzeyi bu süreci doğrudan etkilemektedir. Zamanla yanlış yönlendirme, motivasyon kaybına, meslek değişikliklerine ve iş piyasasında uyum zorluklarına yol açabilmekte, birçok mezunun kendini bulmak için ek eğitim ve yeni beceriler edinmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Böylece, mesele sadece bireysel seçim düzeyinde kalmayıp, genel olarak toplumun sosyal okuryazarlığına, ekonomik sürdürülebilirliğine ve iş piyasasında insan kaynakları dengesine etki eden stratejik bir sürece dönüşmekte, iş piyasasında uzmanlaşmış personel sıkıntısı kritik bir düzeye ulaşmaktadır.
Toplum ve iş piyasası: değişen öncelikler
Sosyal-ekonomik araştırmalar, toplumların yaklaşık her 30 yılda bir önceki nesilden ciddi şekilde farklılaştığını göstermektedir. Azerbaycan'ın bağımsızlığının ilk yıllarında devlet yönetiminde çalışacak, uluslararası ilişkileri ve hukuki bilgileri olan uzmanlara daha çok ihtiyaç vardı. Bu nedenle 1995–2005 yılları arasında hukuk, gazetecilik ve uluslararası ilişkiler gibi alanlara ilgi daha fazla olmuştur. 2010 yılı ve sonraki dönemde ekonomik gelişme hızlandıkça bankacılık, muhasebe, pazarlama, insan kaynakları ve işletme yönetimi alanlarına talep artmaya başladı. Bu eğilimin ortaokullara ve yükseköğretim kurumlarına entegre edilmesi büyük önem taşımaktadır. Uluslararası pratikte bir dizi büyük şirket, iş piyasasında meydana gelen değişikliklere operatif olarak uyum sağlamak ve iş etkinliğini korumak amacıyla yükseköğretim kurumları ile sipariş bazlı işbirliği modelleri oluşturmuştur. Bu işbirliği çerçevesinde şirketler uygun personel yetiştirilmesini desteklemekte, böylece ekonomik sürdürülebilirliğin ve rekabet gücünün korunmasına çalışmaktadırlar. Tesadüfi değildir ki, günümüzde Azerbaycan'da da gerçek iş ortamının temsilcileri, iş piyasasının aktif katılımcıları olarak yükseköğretim kurumlarında ders ve eğitim süreçlerine dahil edilmektedirler. Bu, takdire şayan ve olumlu bir değişiklik olmakla birlikte, söz konusu yaklaşımın sistemli bir ihtiyaç ve sürekli işbirliği geleneğine dönüşmesi daha verimli sonuçlar verebilir.
Kariyer yönlendirme modeli: HR Option deneyimi
Bu gerçekler ışığında profesyonel kariyer yönlendirme hizmetlerinin rolü daha da artmaktadır. HR Option insan kaynakları geliştirme ve eğitim merkezi, uzun yıllardır yanlış yönlendirilmiş veya kendi potansiyelini belirlemekte zorluk çeken gençlerle çalışmaktadır. Kurumumuzda düzenli olarak organize edilen “Kariyer Danışmanlık Günleri” aracılığıyla mezunlar ve öğrencilerle bireysel görüşmeler yapılmakta, onların ilgi alanları, becerileri ve potansiyelleri metodik yaklaşımlarla analiz edilmektedir.
Eğitim merkezimiz yaklaşık 10 yıldır faaliyet göstermektedir ve bu süre zarfındaki gözlemlerimiz, iş piyasasında büyük şirketlerin ihtiyaç duydukları çalışanları daha kolay temin edebildiklerini göstermektedir.
“HR Option olarak işbirliği yaptığımız - Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR), Veysəloğlu MMC, Avrora, Baku Steel Company gibi büyük kurumların çalışanlarının eğitimlere yönlendirilmesine, eğitim-gelişim ihtiyaçlarının karşılanmasına özel dikkat gösterdiklerini gözlemliyoruz. Avrupa pratiği, bir ofis çalışanının kurum tarafından yıl içinde ortalama 10-12 eğitime yönlendirildiğini göstermektedir. Sevindiricidir ki, bu tür kurumların sayısı ülkemizde de artış eğilimindedir.”
Modern dönem: değişen taleplere yanıt vermek
Teknolojinin hızlı gelişimi, iş piyasasında yeni talepler oluşturmuş ve iş piyasası alanında da köklü değişikliklere neden olmuştur. HR Option bu değişiklikleri dikkate alarak programlarını düzenli olarak yenilemekte ve katılımcılara yapay zeka araçlarıyla çalışma becerileri kazandırmaktadır. Bu yaklaşım, yöneticilerin ve uzmanların yeni trendlere uyum sağlamasını hızlandırmakta ve iş süreçlerinde daha etkili kararlar almalarına olanak tanımaktadır.
Sonuç
Ortaokulda doğru yönlendirme, uzmanlık seçimi ve iş piyasası ile uyum, sadece bireysel başarının değil, bir bütün olarak toplumun geleceğinin temel şartlarından biridir. Öğretmenlerin metodik yaklaşımı, ebeveynlerin desteği, iş piyasası hakkındaki bilgi düzeyi ve profesyonel kariyer yönlendirme hizmetleri bu sürecin doğru bir şekilde kurulmasında belirleyici rol oynamaktadır.
Tavsiye
Ebeveynler ve öğretmenler meslek seçiminde daha dikkatli davranmalı, günün trendi, gelir seviyesi gibi faktörlerden ziyade, ilgili mesleğin olası gelecek perspektifine dikkat etmelidirler.
Mezunlara tavsiye, ilk iş yeri seçimlerinde maaşı arka planda tutmaları ve kurumsal iş ortamına gerçek iş etiğini anlamak, hangi alanın kendileri için daha uygun olduğunu analiz etmek amacıyla giriş yapmalarıdır.
Aynı zamanda yürütülen gönüllülük ve staj programları da bulunmaktadır ki, şüphesiz bu faaliyet yeni mezunlar için kendilerini geliştirmek adına harika bir fırsattır.
