Müasir dünyada təhsil, şəxsi inkişaf və karyera perspektivlərinin əsas amili kimi ön plana çıxır. Xüsusilə magistratura təhsili, bakalavr səviyyəsində əldə edilmiş bilikləri dərinləşdirərək tələbələrə həm elmi-tədqiqat, həm də professional bacarıqların inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Xarici ölkələrdə magistratura sistemləri müxtəlif mədəniyyətlər, tədris metodları və akademik standartlara əsaslanır ki, bu da tələbələrə fərqli təhsil mühitləri və beynəlxalq təcrübə qazanmaq imkanı verir.
AzEdu.az xarici ölkələrdə magistratura təhsil pilləsi ilə bağlı araşdırma yazısı hazırlayıb.
Belə ki, Türkiyədə magistratura ali təhsilin ikinci pilləsi olub bakalavr təhsilini bitirən şəxslər üçün nəzərdə tutulur. Magistr proqramları adətən 1,5 – 2 il (bəzi universitetlərdə 2 ilə qədər) davam edir və tələbələr elmi-tədqiqat və professional ixtisaslaşma sahəsində dərindən biliyə yiyələnirlər. Məqsəd həm akademik biliklərin genişləndirilməsi, həm də professional bacarıqların inkişaf etdirilməsidir. Türkiyədə magistr təhsili üçün bakalavr diplomu, dil bilikləri (adətən İngilis və ya Türk dili), motivasiya məktubu və transkript tələb olunur. Təhsil haqları dövlət və özəl universitetlərdə fərqli olmaqla ildə bir neçə min dollardan başlayır.
ABŞ-də magistratura (graduate studies) təhsili bakalavr dərəcəsindən sonra gələn və tələbələrə ixtisaslaşma imkanı verən proqramlardan ibarətdir. Ən geniş yayılmış magistr dərəcələri Master of Arts (MA) və Master of Science (MS)-dir, həmçinin professional magistrlar da var (məsələn, MBA) və fərqli sahələr üçün nəzərdə tutulur. Proqramlar adətən 2 il davam edir, lakin bəzi sahələrdə bu müddət daha qısa və ya tezislə bağlı daha uzun ola bilər. Müraciət prosesi çox vaxt universitet seçimi, bakalavr diplomu, TOEFL/IELTS, GRE/GMAT skorları, motivasiya məktubu, CV və tövsiyə məktublarını əhatə edir. ABŞ-da magistr təhsili həm elmi-tədqiqat, həm də professional fokuslu ola bilir.
Rusiyada magistratura təhsili adətən 2 il davam edir və aspirantura (PhD səviyyəsi) üçün əsas mərhələdir. Boloniya prosesinə qoşulan ölkələrdən biri olaraq magistratura sistemi bakalavr sonrası akademik və tətbiqi hazırlığı birləşdirir. Proqramlara qəbul üçün bakalavr diplomu, transkript, motivasiya məktubu və dil (rus və ya ingilis) sertifikatı tələb oluna bilər. Magistrantlar akademik və praktik biliklərini dərindən inkişaf etdirir və elmi tədqiqat bacarıqları əldə edirlər. Rusiyada magistr diplomları beynəlxalq səviyyədə tanınır və geniş ixtisas sahələri üzrə təklif olunur.
Kanadada magistratura təhsili bakalavr təhsilindən sonra gələn ikinci dərəcəli proqramdır. Adətən magistr proqramları 2 il müddətində həyata keçirilir və tezisli (tədqiqat yönümlü) və ya tezissiz (professional) variantlarda olur. Müraciət üçün bakalavr diplomu, transkript, TOEFL/IELTS nəticələri, GRE/GMAT bəzən tələb olunur. Kanada universitetləri elmi-tədqiqat imkanları, təcrübə şəbəkələri və peşəkar təcrübə imkanları ilə seçilir. Təhsil haqları və yaşayış xərcləri universitetə, sahəyə və yerə görə dəyişir.
İngiltərədə magistratura təhsili Avropa sistemindən bir qədər fərqlidir və bir çox proqram 1 il full-time olaraq keçirilir (bəzən 1,5 – 2 il). Magistr dərəcələri “taught” (dərs mərkəzli) və “research” (tədqiqat mərkəzli) olmaqla iki əsas kateqoriyadır. Tələbələr bakalavr diplomu, dil sertifikatı (adətən IELTS/TOEFL), bəzən isə motivasiya məktubu və referanslar təqdim etməklə müraciət edirlər. İngiltərədə magistr dərəcəsi tez-tez professional karyera və elmi-tədqiqat sahəsində dərinləşmiş imkanlar açır.
Almaniyada magistr proqramları Bologna prosesinə uyğun olaraq qurulur və adətən 1,5 – 2 il davam edir. Proqramlar akademik və tətbiqi yönümlü ola bilər, tezis və seminarlar vasitəsilə tələbələrə sahə bilikləri və praktiki bacarıqlar qazandırılır. Dövlət universitetlərində bir çox magistr proqramları aşağı və yaxud pulsuz təklif edilir, lakin ingilis dilində proqramlar üçün ödəniş tələb oluna bilər. Almaniyada təhsil Boloniya standartlarına uyğun olaraq 120 ECTS kreditini əhatə edir və tələbələr magistr diplomu ilə elmi-tədqiqat bacarıqları da əldə edirlər.
Çində magistratura (ing. Master’s Degree, çin. 硕士 – Shuòshì) bakalavr sonrası təhsil pilləsidir və tələbələrə ixtisaslaşma və elmi fəaliyyət imkanı yaradır. Proqramlar ümumiyyətlə 2 – 3 il davam edə bilər və nəzəri dərslər, tədqiqat metodologiyası və magistr tezisi kimi komponentləri əhatə edir. Çində magistr təhsili həm yerli, həm də beynəlxalq tələbələrə açıqdır və bir çox proqramlarda İngilis dili ilə tədris variantları mövcuddur.
Yaponiya universitetlərində magistratura proqramları bakalavr diplomu alan tələbələr üçün nəzərdə tutulub və adətən 2 il davam edir. Proqram strukturuna ixtisas dərsləri, tədqiqat üsulları və fərdi dissertasiya işi daxildir. Yaponiyada bir çox universitet elmi-tədqiqat üçün müasir bazalar təklif edir və tələbələrə müxtəlif sahələrdə dərin təcrübə qazandırır. Bu təhsil sistemi tələbələrin həm elmi, həm də peşəkar istiqamətdə inkişafını hədəfləyir.
İtaliyada magistratura sistemi Bologna prosesinə uyğundur və adətən 2 il davam edən Laurea Magistrale proqramını əhatə edir. Bu proqram bakalavr (Laurea) sonrası dərslər, layihələr və tezis işi ilə tamamlanır. Çox universitetlər magistr proqramlarını İngilis dilində də təklif edir və müxtəlif elmi sahələr üzrə ixtisaslaşma imkanı yaradır. Eyni zamanda İtaliyada peşəkar kısa müddətli magistr proqramları da mövcuddur (6-12 ay), xüsusilə hüquq, idarəetmə və texnologiya sahələrində.
Fransada magistratura dərəcəsi Diplôme National de Master adlanır və adətən 2 il davam edən proqramdır (M1 və M2 səviyyələri). Magistr təhsili bakalavr sonrası iki mərhələli sistemdə təşkil olunur və elmi-tədqiqat və professional istiqamətlər üzrə kursları əhatə edir. Fransa magistr proqramları Bologna prosesinə uyğun 120 ECTS kreditini tamamlayır və məzunlara geniş karyera imkanları yaradır.
Qlobal müqayisədən göründüyü kimi, hər bir ölkənin magistratura sistemi öz mədəniyyətinə, elmi ənənələrinə və əmək bazarının tələblərinə uyğun qurulub. Bu təhsil pilləsi tələbələrə yalnız ixtisas biliklərini deyil, həm də analitik düşüncə, problem həll etmə və elmi-tədqiqat bacarıqları qazandıraraq gələcək karyera imkanlarını genişləndirir.
