Hökumətlərarası Təqaüd Proqramı (HTP) Azərbaycan Respublikası ilə xarici dövlətlər arasında imzalanmış hökumətlərarası sazişlər və anlaşma memorandumları əsasında həyata keçirilən beynəlxalq təhsil proqramıdır.
AzEdu.az Hökumətlərarası Təqaüd Proqramının mahiyyəti, yaranma tarixi, hansı təhsil pillələrini əhatə etməsi, hansı ölkələrdə təhsil imkanı yaratması, təqaüdün hansı xərcləri qarşıladığı və müraciət prosesi barədə ətraflı məlumatı təqdim edir:
Belə ki, proqramın əsas məqsədi Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almasını təmin etmək, insan kapitalının inkişafına töhfə vermək və beynəlxalq akademik əməkdaşlığı genişləndirməkdir. Sözügedən proqram müstəqilliyin ilk illərində ilk dəfə Türkiyə Respublikası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində tətbiq olunmağa başlanıb.
HTP qarşılıqlı əməkdaşlıq prinsipi əsasında həyata keçirilir. Ayrılan kvotalara uyğun olaraq, proqram həm Azərbaycan vətəndaşlarının xaricdə, həm də xarici ölkə vətəndaşlarının Azərbaycanda müxtəlif təhsil pillələri üzrə təhsil almasına imkan yaradır. Proqram çərçivəsində bakalavriat, magistratura, doktorantura və bəzi ölkələr üzrə tədqiqat sahəsi üzrə müraciət etmək mümkündür.
Hazırda HTP üzrə təhsil almaq mümkün olan ölkələr sırasında Macarıstan, Çin Xalq Respublikası, Qazaxıstan, Rumıniya, Rusiya Federasiyası (MGİMO University), Türkiyə Respublikası (YTB ilə əməkdaşlıq çərçivəsində doktorantura və tədqiqat sahəsi), Tacikistan, Latviya, Qırğız Respublikası və 2026/2027-ci tədris ilindən etibarən Özbəkistan yer alır. Qeyd edək ki, tərəfdaş ölkələrin coğrafiyasının genişləndirilməsi istiqamətində beynəlxalq əməkdaşlıq davam etdirilir.
Təqaüd proqramı ölkədən-ölkəyə dəyişən şərtlərlə həyata keçirilsə də, əsasən təhsil haqqı, yaşayış və ya yataqxana xərcləri, tibbi sığorta və aylıq təqaüdü əhatə edir. Çin, Rumıniya, Qazaxıstan və Rusiya üzrə beynəlxalq nəqliyyat xərcləri isə Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən qarşılanır.
Dil biliyi və yaş tələbləri müraciət edilən ölkədən asılı olaraq dəyişir. Namizədlərdən türk, ingilis, rus və ya çin dili üzrə müəyyən səviyyədə bilik tələb oluna bilər. Eyni zamanda, yaş məhdudiyyəti də hər bir ölkə və təhsil pilləsi üzrə fərqlidir. Namizədlərin orta balı (GPA) əsas qiymətləndirmə meyarlarından biri hesab olunur və minimal tələb ölkəyə görə dəyişir. İş təcrübəsi ümumi şərt olmasa da, bəzi hallarda üstünlük kimi qiymətləndirilə bilər.
Müraciət prosesi Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin elektron ərizə sistemi (portal.edu.az) vasitəsilə həyata keçirilir. Zərurət yarandığı hallarda namizədlər paralel olaraq qarşı tərəfin elektron sistemində də qeydiyyatdan keçməlidirlər. İlkin seçim mərhələsindən uğurla keçən namizədlər müsahibəyə dəvət olunur, müsahibədən sonra isə namizədliklər qəbul edən ölkəyə təqdim edilir. Son qərar müvafiq ölkənin səlahiyyətli qurumu tərəfindən verilir.
Proqramla bağlı ətraflı məlumat htp.edu.az internet səhifəsində yerləşdirilib.
Bir akademik il ərzində namizədlər yalnız bir ölkə üzrə, ilkin seçimi Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi tərəfindən aparılan HTP proqramına müraciət edə bilərlər. Təqaüd çərçivəsində dövlət ali təhsil müəssisələri ilə yanaşı, tərəfdaş ölkələrin özəl universitetlərində də təhsil almaq mümkündür.
Müstəqilliyin ilk illərindən bu günədək 8 mindən çox Azərbaycan vətəndaşı HTP-dən yararlanaraq müxtəlif ölkələrdə təhsil almaq hüququ qazanıb. Proqram çərçivəsində təhsilini başa vuran şəxslər HTP məzun qeydiyyatını tamamlamalıdır. Bununla yanaşı, məzunların ölkəyə qayıtmaqla bağlı hər hansı məcburi öhdəliyi mövcud deyil.
Nəticə etibarilə Hökumətlərarası Təqaüd Proqramı Azərbaycan gəncləri üçün beynəlxalq səviyyədə keyfiyyətli təhsil almaq, akademik və peşəkar bacarıqlarını inkişaf etdirmək baxımından mühüm imkanlar yaradır. Proqram müxtəlif ölkələri və təhsil pillələrini əhatə etməklə gənclərin bilik və təcrübə potensialının artmasına, eyni zamanda ölkənin insan kapitalının gücləndirilməsinə xidmət edir. HTP-dən yararlanmaq istəyən namizədlər üçün təqdim olunan şəffaf müraciət mexanizmi və geniş maliyyə dəstəyi bu proqramı gənclər arasında ən çox maraq doğuran beynəlxalq təhsil təşəbbüslərindən birinə çevirir.
