Azərbaycan universitetlərində dərs saatının müddəti bəzi ali təhsil müəssisələrində 90 dəqiqə, bəzilərində isə 80 dəqiqədir. Lakin müəllimlərin və tələbələrin fikirlərinə görə, dərsin ilk bir saatından sonra tələbələrin diqqəti azalır və onlar müəllimi effektiv şəkildə dinləyə bilmirlər. Yorğunluq və diqqət dağınıqlığı tədrisin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.
Buna görə də bəzi müəllimlər dərs saatının minimum 60 dəqiqəyə endirilməsini təklif edirlər.
Bəs, universitetlərdə dərs saatının qısaldılması mümkündürmü və buna real ehtiyac varmı?
AzEdu.az-a mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Ramin Nurəliyev danışıb.
O bildirib ki, dərslərin 60 dəqiqə olması daha məqsədəuyğun olar:
"Ali təhsil müəssisələrində dərs saatlarının 80-90 dəqiqə olması ilə bağlı müəyyən təcrübə izah etmək istərdim. Xüsusilə Amerika və Kanada universitetlərində dərslər əsasən 60-75 dəqiqə arasında tədris olunur. Avropada və Türkiyədə isə dərs müddəti adətən 55-70 dəqiqə arasında dəyişir. Bəzi hallarda 80 dəqiqəlik dərslər də olur.
Bizdə isə əvvəlki illərdə mühazirə və seminar dərsləri Sovet dövründən qalan ənənəyə uyğun olaraq 90 dəqiqə tədris olunurdu. Bu ənənə hazırda da davam edir. Mən hesab edirəm ki, müəyyən təcrübəyə əsaslanaraq mühazirə dərslərinin 80-90 dəqiqə olması normal sayıla bilər.
Lakin əvvəlki seminar dərsləri hazırda daha çox praktika və laboratoriya dərsləri formasında keçirilir. Bu tip dərslərin 60 dəqiqə olması daha məqsədəuyğun olar. Mühazirə dərslərinin daha uzun olması müəyyən mənada tövsiyə olunur. Çünki bəzi hallarda müəllimlər uzaq məsafədən gəlirlər və dərs müddətinin qısaldılması müəyyən narahatlıqlar yarada bilər. Həmçinin mühazirə dərslərində bəzi mövzular birləşdirilmiş şəkildə təqdim olunur. Bu baxımdan mühazirələrin 80 və ya 90 dəqiqə olması normal qəbul edilə bilər".
Psixoloqlar isə bildirirlər ki, insan beyninin fasiləsiz diqqət müddəti orta hesabla 28-35 dəqiqədir:
"Amma laboratoriya, praktika və seminar xarakterli dərslərin 60 dəqiqə olması daha uyğun hesab edilə bilər. Beynəlxalq təcrübədə də bu cür yanaşma mövcuddur. Bizdə isə seminar və laboratoriya dərslərinin də mühazirələr kimi 90 dəqiqə keçirilməsi, açıq şəkildə desək, artıqdır. Bu, həm müəllimlər, həm də tələbələr üçün müəyyən narahatlıq yaradır.
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, insan beyninin fasiləsiz diqqət müddəti orta hesabla 28-35 dəqiqədir. 35 dəqiqədən sonra məlumatın qavranılması və analiz edilməsi çətinləşir. Məhz buna görə orta ümumtəhsil məktəblərində dərslər 45 dəqiqədir. Bu müddət ərzində ev tapşırığının yoxlanılması, əvvəlki dərsin soruşulması və yeni dərsin izahı üçün 20-25 dəqiqə ayrılır ki, şagirdlər mövzunu daha rahat qavrasınlar.
Bir çox mühazirə müəllimləri və professorlar 90 dəqiqəlik dərsləri bir neçə hissəyə bölürlər. Məsələn, 30 dəqiqəlik izahdan sonra qısa fasilə verilir, 5 dəqiqəlik real həyat nümunəsi təqdim olunur. Bu zaman tələbələrin beyni müəyyən qədər "istirahət" edir və növbəti hissəni daha diqqətlə dinləyə bilir.
Ümumilikdə, insan beyninin diqqət imkanlarını nəzərə alaraq demək olar ki, 90 dəqiqəlik fasiləsiz dərs müddəti çoxdur və azaldılması məqsədəuyğun olardı. Mühazirə dərsləri 80 dəqiqə, seminar və praktika dərsləri isə 60 dəqiqə təşkil edilə bilər".
