Bu bazar günü keçiriləcək magistratura imtahanı öncəsi namizədlərin diqqət yetirməli olduğu sahələrdən biri məntiq suallarıdır. Təcrübələr göstərir ki, məntiq bölməsi yalnız bilik yox, həm də analitik düşünmə və problem həll etmə qabiliyyətini ölçür. İmtahanın uğurlu keçməsində ən çox rast gəlinən məntiq qəliblərini bilmək və onları praktika etmək böyük üstünlük verir.
AzEdu.az magistratura məntiq suallarında ən çox rast gəlinən qəlibləri təqdim edir.
Ən işlək və tez-tez qarşıya çıxan qəliblərdən biri ardıcıl fiqurlar və şəkillərdir. Bu tip suallarda namizədə müəyyən ardıcıllığa əsaslanan şəkil və ya simvol verilir və növbəti fiquru tapmaq tələb olunur. Burada simmetriya, dönmə, refleksiya və yerləşmə kimi vizual məntiq bacarıqları yoxlanılır. Məsələn, bir sıra fiqur ardıcıllığı verilir və növbəti düzgün fiquru seçmək lazımdır. Bu qəlib vizual analitik düşüncəni inkişaf etdirir və məntiqi ardıcıllığı tez başa düşməyi tələb edir.
Digər çox işlək qəlib analogiyalardır. Bu suallarda iki anlayış arasındakı əlaqə nümunəsi verilir və namizəd həmin qaydaya uyğun yeni əlaqəni müəyyən etməlidir. Məsələn, “Qələm : Yazmaq = Cüt : ?” tipli tapşırıqlarda məntiqi əlaqəni tapmaq tələb olunur. Analogiyalar həm sözlər, həm də riyazi və vizual anlayışlar üzərində verilə bilər və məntiqi müqayisə bacarıqlarını yoxlayır.
Mətn əsaslı nəticə çıxarma sualları da ən çox qarşıya çıxan qəliblərdən biridir. Bu tip tapşırıqlarda qısa bir mətndən doğru nəticələr çıxarmaq tələb olunur. Məsələn, bir neçə cümlə verilərək, “Hansı nəticə doğru/yanlışdır?” kimi suallar verilir. Bu qəlib oxu-anlama və məntiqi düşüncəni eyni anda ölçür, və imtahanın tənqidi düşünmə hissəsini formalaşdırır.
Kodlaşdırma və şifrləmə sualları da magistratura məntiqində geniş yayılıb. Burada söz və ya rəqəmlər müəyyən qaydaya görə dəyişdirilir və namizəd uyğun cavabı tapmalıdır. Məsələn, hər hərfin müəyyən rəqəmə çevrildiyi bir sıra və ya sözlərin əksinə çevrilməsi tələb oluna bilər. Bu qəlib məntiqi strukturu və şablonları başa düşməyi yoxlayır.
Müqayisə və qruplaşdırma qəlibi də çox işləkdir. Verilmiş obyektlər, sözlər və ya fiqurlar müəyyən xüsusiyyətlərə görə qruplaşdırılır və uyğunsuz elementi tapmaq tələb olunur. Bu qəlib analitik düşüncəni və təsnifat bacarığını ölçür. Məsələn, beş rəqəmli sıra verilir və biri qaydaya uyğun gəlməyən element kimi seçilməlidir.
Ən sonda şərt və nəticə qəlibini qeyd etmək vacibdir. Bu tip suallarda “Əgər A olarsa B” və ya “Yalnız A halda C” kimi məntiqi şərtlər verilir. Namizəd müxtəlif şərtləri analiz etməli və doğru nəticəni tapmalıdır. Bu qəlib məntiqi ardıcıllığı izləmək və nəticə çıxarma bacarığını ölçür.
Əvvəlki illərin təcrübəsinə görə, namizədlərin uğur qazanması üçün ən effektiv yol keçmiş imtahan suallarını işləmək və cavab izahlarını analiz etməkdir. Azərbaycan Respublikası Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) rəsmi saytında magistratura məntiqi suallarının və izahlarının arxivini təqdim edir. Bu materiallardan istifadə etməklə namizədlər ən çox rast gəlinən sual qəliblərini öyrənə və imtahan üçün hazırlaşa bilərlər.
Ümumiyyətlə, magistratura məntiqi bölməsi həm vizual, həm də verbal düşüncəni yoxlayır. Ən işlək qəliblərin — ardıcıllıq, analogiya, mətn nəticəsi, kodlaşdırma, müqayisə və şərt-nəticə — yaxşı başa düşülməsi və praktika edilməsi imtahan uğurunu xeyli artırır. Namizədlərə tövsiyə olunur ki, yalnız sualları həll etməklə kifayətlənməyib, hər qəlibin məntiqi qaydasını öyrənsinlər, keçmiş illərin suallarını işləsinlər və izahları diqqətlə analiz etsinlər.
