Dünya tarixinə nəzər saldıqda görürük ki, dövlət rəhbərliyi və müəllimlik peşəsi arasında maraqlı bir bağlılıq var. Hər iki peşə səbir, strateji düşüncə və insanlara yol göstərmək bacarığı tələb edir.
Bir çox dünya liderləri siyasi arenaya atılmazdan əvvəl auditoriyalarda mühazirə oxuyub, gənc nəslin formalaşmasında iştirak ediblər.
AzEdu.az əvvəllər müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuş prezidentlər haqqında araşdırma aparıb.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev
İlham Əliyev dövlət rəhbəri olmazdan əvvəl pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. 1977-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutuna daxil olub. Oranı bitirdikdən sonra institutun aspiranturasına qəbul olunub, 1985-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsi alıb. 1985-1990-cı illərdə isə müəllim kimi işləməyə başlayaraq Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub.
Lyndon B. Conson (ABŞ)
ABŞ-nin 36-cı prezidenti Lyndon B. Conson (1963-1969) karyerasına Texasın kasıb bölgələrində müəllim kimi başlayıb. 1928-1929-cu illərdə Cotulla şəhərindəki Welhausen Məktəbində natiqlik və debat fənnini tədris edib. Şagirdlərinin əksəriyyəti Meksika mənşəli yoxsul uşaqlar idi. Bu təcrübə sonradan onun “Böyük Cəmiyyət” proqramında təhsil islahatlarına və vətəndaş hüquqlarına önəm verməsinə təsir edib.
Barak Obama (ABŞ)
ABŞ-nin 44-cü prezidenti Barak Obama (2009-2017) ali təhsil pilləsində müəllimlik edib. O, 1992-ci ildən 2004-cü ilə qədər Çikaqo Universitetinin Hüquq Fakültəsində Konstitusiya hüququ fənnini tədris edib. Obama 12 il ərzində həm mühazirəçi, həm də professor assistenti kimi çalışaraq tələbələrə Amerika hüquq sisteminin incəliklərini öyrədib.
Qurbanqulu Berdiməhəmmədov (Türkmənistan)
Türkmənistanın ikinci prezidenti (2007-2022) Qurbanqulu Berdiməhəmmədov peşəkar stomatoloq olub. O, siyasətə gəlməzdən əvvəl Türkmənistan Dövlət Tibb İnstitutunda müəllim və dekan kimi fəaliyyət göstərib. O, tələbələrə Terapevtik stomatologiya fənnini tədris edib və tibb elmləri doktoru dərəcəsinə yüksəlib. Onun hakimiyyəti dövründə səhiyyə sisteminə verdiyi önəm məhz bu pedaqoji və elmi keçmişi ilə bağlıdır.
Xuan Dominqo Peron (Argentina)
Argentinanın ən nüfuzlu və ziddiyyətli liderlərindən biri olan Xuan Peron (1946-1955 və 1973-1974) hərbi akademiyada müəllim olub. O, 1930-cu illərdə Argentina Hərbi Akademiyasında hərb tarixi dərsləri deyib. Peron bir neçə hərb tarixi kitabının müəllifidir. Onun natiqlik bacarığı və kütlələri arxasınca aparma qabiliyyəti məhz hərbi auditoriyalardakı müəllimlik təcrübəsi sayəsində cilalanıb.
Pedro Kastilyo (Peru)
Daha yaxın tarixə nəzər salsaq, Perunun 2021-2022-ci illərdəki prezidenti Pedro Kastilyo birbaşa sinif otağından prezidentliyə gəlib. O, təxminən 25 il ərzində kənd məktəbində ibtidai sinif müəllimi kimi çalışıb. Kastilyo həmçinin müəllimlərin həmkarlar ittifaqının lideri kimi tanınırdı. Onun seçki kampaniyasının simvolu olan böyük qələm də məhz müəllimlik peşəsini simvolizə edirdi.
Vudro Vilson (ABŞ)
ABŞ-nin 28-ci prezidenti Vudro Vilson (1913-1921) akademik karyerası ən yüksək olan liderlərdən biridir. O, Prinston Universitetinin prezidenti (rektoru) olmazdan əvvəl uzun illər hüquq, tarix və siyasi elmlər üzrə professor işləyib. Vilson ABŞ tarixində fəlsəfə doktoru (PhD) dərəcəsi olan ilk prezidentdir. Onun Birinci Dünya Müharibəsindən sonra irəli sürdüyü "14 maddə" planı onun bir alim və müəllim kimi nəzəri yanaşmalarının nəticəsi idi.
Mixail Saakaşvili (Gürcüstan)
Gürcüstanın üçüncü prezidenti (2004-2013) Mixail Saakaşvili də qısa müddət olsa da müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olub. O, ABŞ-də Kolumbiya Universitetində hüquq təhsili aldıqdan sonra bir müddət Nyu-Yorkdakı hüquq firmalarında çalışıb və eyni zamanda müxtəlif beynəlxalq institutlarda beynəlxalq hüquq sahəsində mühazirələr oxuyub.
Nelson Mandela (Cənubi Afrika Respublikası)
Cənubi Afrikanın ilk qaradərili prezidenti (1994-1999) olan Nelson Mandela gəncliyində hüquq sahəsinə tam keçməzdən əvvəl qısa müddət ərzində kənd məktəblərində müəllim kimi fəaliyyət göstərib. Lakin onun ən böyük pedaqoji fəaliyyəti həbsxanada keçdiyi illərə təsadüf edir. Robben adasında məhbus olduğu müddətdə o, digər məhbuslara hüquq və tarix dərsləri keçirdi. Bu səbəbdən həmin həbsxana məhbuslar arasında "Mandela Universiteti" adlanırdı.
Culius Nyerere (Tanzaniya)
Tanzaniyanın qurucu atası və ilk prezidenti (1964-1985) olan Culius Nyerere xalq arasında daha çox "Mwalimu" (Suahili dilində "Müəllim") ləqəbi ilə tanınırdı. O, Edinburq Universitetində təhsil aldıqdan sonra ölkəsinə qayıdıb müxtəlif orta məktəblərdə tarix və ingilis dili müəllimi işləyib. Hətta prezident olduqdan sonra da o, özünü ilk növbədə müəllim hesab etdiyini və xalqını savadlandırmağı əsas vəzifəsi saydığını vurğulayırdı.
Yun Sok Yol (Cənubi Koreya)
Cənubi Koreyanın hazırkı prezidenti (2022-ci ildən) Yun Sok Yol da akademik keçmişi olan liderlərdəndir. O, uzun illər prokurorluq sistemində çalışsa da, müəlif vaxtlarda universitetlərdə hüquq dərsləri verib. O, xüsusilə cinayət hüququ və məhkəmə prosedurları üzrə mühazirələr oxuyub. Koreya cəmiyyətində müəllimlik statusuna verilən yüksək dəyər onun siyasi imicinə də müsbət təsir göstərib.
