Müasir dövrdə cəmiyyətin inkişafı, bilik və bacarıqlara əsaslanan insan resurslarının formalaşmasından keçir. Bu baxımdan, təhsilin keyfiyyəti, şagirdlərin əldə etdiyi təlim nəticələri və onların motivasiyası əsas amillər sırasındadır. Uğurlu təlim prosesi yalnız informasiyanın ötürülməsi ilə deyil, həm də şagirdin bu informasiyanı mənimsəməsi, tətbiq etməsi və davamlı şəkildə inkişaf etdirməsi ilə ölçülür.
Uğurlu təlim nəticələri nədir?
Uğurlu təlim nəticələri dedikdə, şagirdin müəyyən bir zaman ərzində tədris olunan mövzuları mənimsəməsi, düşünmə, analiz etmə, tətbiq etmə və qiymətləndirmə bacarıqlarını inkişaf etdirməsi nəzərdə tutulur. Bu nəticələrin əldə olunmasında aşağıdakı amillər mühüm rol oynayır:
• Müəllimin rolu: Peşəkar və pedaqoji yanaşma bacarığı olan müəllimlər, şagirdin dərsə marağını artıraraq təlim prosesini daha məhsuldar edə bilirlər.
• Tədris mühiti: Təhlükəsiz, müasir və təchizatlı təhsil mühiti şagirdlərin özlərini ifadə etmələrinə və sərbəst öyrənmələrinə imkan yaradır.
• Valideyn dəstəyi: Evdə yaradılan dəstək mühiti, şagirdin psixoloji rifahına və dərslərə yanaşmasına müsbət təsir göstərir.
• Fərdi yanaşma və planlı təhsil: Hər bir şagirdin fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun tədris metodlarının tətbiqi, təlimin effektivliyini artırır.
Təhsildə motivasiya və onun əhəmiyyəti nədir?
Motivasiya, şagirdin öyrənməyə marağını və davamlı iştirakını təmin edən əsas daxili və xarici amildir. Yüksək motivasiyaya malik şagirdlər daha fəal, məsuliyyətli və məqsədyönlü olurlar. Motivasiya iki əsas növdə təzahür edir:
• Daxili motivasiya: Şagirdin şəxsi maraqları, öyrənmək ehtiyacı və uğur qazanmaq arzusu ilə yaranır. Bu motivasiya növü uzunmüddətli və dayanıqlıdır.
• Xarici motivasiya: Mükafat, cəza, sosial status və ya valideyn təzyiqi kimi xarici faktorlarla yaranır. Daxili motivasiya ilə müqayisədə daha qısamüddətli ola bilər.
Bəs şagirdlərdə motivasiyanı artırmaq üçün nə etməli?
• Tədris materiallarını maraqlı və həyati nümunələrlə zənginləşdirmək;
• Şagirdlərin uğurlarını dəyərləndirmək və müsbət rəy vermək;
• Onların maraqlarını nəzərə alaraq fəaliyyətlər təşkil etmək;
• Aydın və reallaşması mümkün hədəflər təyin etmək;
• Şagirdlərə məsuliyyət hissini aşılamaq.
Uğurlu təlim nəticələri və motivasiya bir-biri ilə sıx bağlı olan, birini gücləndirdikcə digərini də inkişaf etdirən iki əsas təhsil sütunudur. Həm müəllimlərin, həm valideynlərin, həm də təhsil siyasətçilərinin birgə səyləri ilə bu sahədə uğurlu nəticələr əldə etmək mümkündür. Təhsildə məqsəd yalnız bilikli deyil, həm də düşünə bilən, məsuliyyətli və motivasiyalı bir gənclik formalaşdırmaq olmalıdır.
V çagırış millət vəkili,
Bakı şəhəri 295 nömrəli tam orta məktəbin direktoru: Dilarə Cəbrayılova
